ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਘੋੜੇ-ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਅਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਵੈਖਾਨਸ ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਜਿਹੇ ਤਪਸਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸਿੱਧ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਮਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਸੀਤਾ ਜੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵੈਖਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਹੰਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਦਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਆਕਾਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਚੰਨ ਹੈ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਬੱਦਲ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਐਸਾ ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਪਰ ਇਹ ਚਮਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੈਲੋਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀਚਕ ਨਾਮਕ ਬਾਂਸਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਂਸ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਣ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਢੇ ਨੀਲੇ ਮਾਣਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋਤ ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਖੇਤਰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਸਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਣੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਵਰੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਛੂਹ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਹਰ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਦਰੱਖਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਵਿਦੁਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਗਹਣੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁਰਖਾਂ ਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਐਸੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਣ ਯੋਗ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਫਲ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਛੋਣੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਮਨ ਭਾਉਂਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੁਆਦਲੇ ਪਾਣੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣੇ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਰ, ਸਿੱਧ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਮਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁਣਿਆਤਮਾ, ਰਸਿਕ ਅਤੇ ਹਰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਗੀਤ, ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਹੱਸਣ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਾਪਸੰਦ ਹੈ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੋਮਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਇੰਨਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਚਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਏਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਾ ਜਾਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਸੋਮਾ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੋ, ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਣਾ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਇਸ ਅਸীম ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਤ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਜੋ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾਓ। ਇੰਝ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਵੀ ਉਪਕਾਰ ਕਰੋਗੇ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਵਾ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਬਲ ਤੁਸੀਂ, ਵਿਦੇਹ ਕੁਮਾਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਆਨੰਦ ਤੇ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਵਾਲੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਹੁਣ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਜ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨਾਲ, ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਯੂ ਪੁੱਤਰ, ਵੀਰ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—"ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ! ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਜਾਂ ਪਾਣੀ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਆਗੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਦੇਵ—ਸਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਤੇਜ, ਚੁस्ती ਤੇ ਹਲਕਾਪਣ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕਿ ਸੀਤਾ ਕਿਧਰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਹਨੂਮਾਨ! ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ, ਬੁੱਧੀ, ਵੀਰਤਾ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਨੀਤੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਕਿ ਹਨੂਮਾਨ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।