ਰਾਮ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੇਨਾ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਸੀ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਹੁਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਘਰੋਂ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਦੋ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ। ਇਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਹਿਮਾਵਤ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਸੁਖਦਾਤਾ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਅਲੋੜੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ—ਮਹਾਂਦੇਵ—ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਦਵਿੱਤੀਯ ਸੀ। ਰਾਘਵ, ਇਹ ਦੋ ਧੀਆਂ—ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ—ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੀ। ਫਿਰ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵਯ ਨਦੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਜਲ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੀ। ਹੁਣ, ਅਗਲਾ ਚੈਪਟਰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਤਦ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੁਨਿਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਹੈ; ਹੁਣ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਵਯ ਅਤੇ ਮਾਨਵਿਕ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।" "ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ, ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਾਲੀ ਹੋਈ? ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਕੰਮ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ?" ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਜੋ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਕਥਾ ਦੱਸੀ। ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ: "ਰਾਮ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ—ਮਹਾਂਦੇਵ—ਨਵ-ਵਿਵਾਹਿਤ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ; ਮਹਾਂਦੇਵ, ਨੀਲਕੰਠ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ, ਇੱਕ ਸੌ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਪਰ, ਰਾਮ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਵਿੱਚ, ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਏ—'ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?' ਉਹ ਸਭ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਆਏ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: 'ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।'" "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਚਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਪ-ਸाधਨਾ ਕਰੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕੋ; ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰੋ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕਾਂਗਾ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਨਾਲ; ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ।'" "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਰੋਕਾਂਗਾ—ਪਰ, ਕੌਣ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸੋ।" ਤਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਨंदी-ਧਵਜ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਾਡੀ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲਵੇਗੀ।" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਛੱਡੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰ ਆ।" "ਅੱਗ ਦੇ ਭਰਣ ਨਾਲ, ਵਾਪਸ, ਧਰਤੀ 'ਸ਼੍ਵੇਤ ਪਹਾੜ' ਅਤੇ ਦਿਵਯ 'ਸਰਵਣ' ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ।" ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਤਦ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕੀਤਾ। "ਉਨਾਂ ਨੇ ਭਾਵ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਮਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ—ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਸਕੋਗੇ; ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਬੰਝ ਹੋਣ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਓ ਧਰਤੀ, ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਕਈ ਵਹੁਟੀਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।' ਅਤੇ, 'ਤੇਰੀ ਮਨ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ।'" "ਜਦ ਦੇਵਤਾ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਰਖੇ ਇਲਾਕੇ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤਪ-ਸਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।" "ਰਾਮ, ਇਹ ਕਥਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦੱਸੀ; ਹੁਣ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।" ਹੁਣ, ਅਗਲਾ ਚੈਪਟਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼ਿਵ ਤਪ-ਸਾਧਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲਈ ਇੱਕ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।