ਇਸ ਵਿਰਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਕਰੌਂਚ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ, ਪਲੇਟੂਆਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੰਗਾਲੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਾਇਆ ਦਾਨਵ ਦਾ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ। ਮੈਨਾਕਾ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ, ਪਲੇਟੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਖੋਜੋ। ਉਥੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਘੋੜੇ-ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਹਨ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਤਪਸਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਤਪस्या ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਪੂਰਵਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਮਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ। ਉਥੇ ਵੈਖਾਨਸਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਝੀਲ 'ਚ ਸੁੰਦਰ ਹੰਸ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਝੀਲ ਕੂਬੇਰਾ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਸਨਾਨ-ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਥੀ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਦਾ ਹਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਸਮਾਨ ਵੇਖੋਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਚੰਦ ਹੈ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਬੱਦਲ, ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਦ੍ਯਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ਼ੈਲੋਦਾ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋਨੋ ਪਾਸੇ ਕੀਚਕ ਨਲੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਇਹ ਨਲੀਆਂ ਸਿੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਲੋਕ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨੇਕ ਕਰਤਬ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਸ਼ਰਯ-ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਨੀਲੇ ਬੈਰਿਲ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਪੋਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਲ-ਸਰੋਵਰ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਅਦੁੱਤੀ ਮੋਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਪਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਦਰੱਖਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਣੀ ਹਨ। ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ, ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਦਰੱਖਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਕੈਟਸ-ਆਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਿਤ ਹਨ, ਆਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸੁਆਦਲੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਫਲ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕਵਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਦਰੱਖਤ ਮਨ-ਭਾਵਨ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਨੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਗੁਣਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਸਿੱਧ, ਨਾਗ ਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਨੇਕ ਕਰਤਬ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਭ ਸੁਖ-ਭੋਗੀ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂ ਵਾਲੇ, ਇਕੱਠੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੀਤ-ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਤੇ ਉੱਚਾ ਹਾਸਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੋਈ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਥੇ ਸੁਖਦਾਈ ਗੁਣ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉੱਤਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸੋਮਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੋ ਪਹੁੰਚ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਮਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੇਤਰ, ਬਿਨਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਦ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਜਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਬਲੈਸ਼ਟ ਭਗਵਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ; ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਉਥੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਸੋਮਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਨਰਾਂ ਲਈ ਇਥੇ ਤੱਕ ਹੀ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੂਰਜ-ਰਹਿਤ, ਅਸੀਮ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਖੋਜੋ; ਜੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਕਰੋਗੇ; ਵਿਦੇਹਾ ਦੀ ਧੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਕੰਮ, ਜੋ ਹਵਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਾਰੇ ਸੁਖਦਾਈ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮੋਗੇ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਂਤੀ-ਚੌਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਉਸ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ, ਹਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਗਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਤੇਜ਼ੀ, ਚੁਸਤਾਈ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਹਲਕਾਪਣ, ਹੇ ਵਡਾ ਵਾਨਰ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਵਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੇਜ ਦਾ ਕੋਈ ਸानी ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਸੋਚ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।