ਸੁਣੋ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਚੌਥੇ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਹ ਵਾਰਤਾ। ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ, ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਕਈ ਔਖੇ ਖੇਤਰਾਂ—ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ—ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲੇਛ, ਪੁਲਿੰਦ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ, ਪ੍ਰਸਤਲ, ਭਾਰਤ, ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਮਦਰਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਕਾਮਬੋਜ, ਯਵਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੰਗਾਲਣ, ਫਿਰ ਦਰਦ ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਲੋਧਰਾ ਅਤੇ ਪਦਮਕਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਾਲਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖੋਜਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੁਵਰਨ-ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਸਾਖਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਸ ਹੈ, ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਝਰਨਿਆਂ ਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਹਾੜ, ਨਦੀ, ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ—ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਫਿੱਕਾ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋਗੇ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੋਗੇ। ਉਥੇ ਕੁਬੇਰ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿੱਕੇ ਬਾਦਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਟਸ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕੁਮੁਦ ਖਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਕਨਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਵੈਸ਼ਰਵਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧਨਵੰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚਾਨਣ-ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਥਾਂ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਗੁਫਾ—ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ—ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਕਾਲੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਢਲਾਨਾਂ, ਚੋਟੀਆਂ, ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜਣਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਰੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਕਾਮਾ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਸ ਹੈ; ਉਥੇ ਨਾ ਦੇਵ, ਨਾ ਭੂਤ, ਨਾ ਦਾਨਵ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ, ਪਲੇਟੂਆਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜੋ; ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਮੈਨਾਕਾ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਾਇਆ ਦਾਨਵ ਦਾ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ; ਮੈਨਾਕਾ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ, ਪਲੇਟੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੋਜੋ। ਉਥੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਘੋੜੇ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਹਨ; ਉਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਇੱਕ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਸਿੱਧ, ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਵਾਲਖਿਲਿਆ ਤਪਸਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਰਪਾਪ ਸਿੱਧ, ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਏ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਮ੍ਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੋ; ਉਥੇ ਵੈਖਾਨਸਾ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲੋਟਸ ਖਿਲੇ ਹਨ। ਝੀਲ 'ਚ ਸੁੰਦਰ ਹੰਸ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਇਸ਼ਨਾਨ-ਸਥਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਹਾਥੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਦਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਤਾਰੇ, ਨਾ ਬਾਦਲ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤਰ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਆਪਣੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਸ਼ੈਲੋਦਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਕਿਨਾਰੇ ਕਿਕਕਾ ਬਾਂਸ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਉਹ ਬਾਂਸ, ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਉੱਤਰ ਕੁਰੁ ਹਨ, ਜੋ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਸ਼੍ਰਯ ਸਥਲੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲੋਟਸਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੀਲੇ ਬੇਰਿਲ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਟਸ ਦੇ ਪੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਲਾਧਾਰ, ਲਾਲ ਲੋਟਸਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪੱਤਿਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ, ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਲੋਟਸਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮੋਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹਨ। ਉਥੇ ਰੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਮੋਟੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ, ਸਵਾਦ, ਤੇ ਛੂਹ ਹੈ; ਉਹ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਰੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਲਹੂ-ਪਤਥਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਗਹਣੇ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹਨ। ਕਈ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਰੁੱਖ ਹਰੇਕ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖਾਣਯੋਗ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਬਿਸਤਰੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਮਨ-ਭਾਵਨ ਹਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੋਜਨ, ਅਤੇ ਗੁਣਵਤੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਨਰ, ਸਿੱਧ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਭ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ 'ਚ ਰਮੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ, ਇਹ ਸਗਰ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਨਦੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਣੀ ਸੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿਤ੍ਰ ਆਗਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।