ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦੀ ਤੇ ਚੁਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਨਟਰੀ — ਜੋ ਕਿ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ — ਉੱਤੇ ਖੋਜ ਕਰਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੀਯਾਤ੍ਰਾ ਦੇ ਸੀਮੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਵੀ ਕ੍ਰੋੜ ਤੇਜ਼ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ। ਉਥੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ। ਵਾਨਰਾਂ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਫਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀਰ, ਜੋ ਉਥੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਥੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਆਚਰਨ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਮਕ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਰਿਲ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਚਮਕਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਖੋਜਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਚਕ੍ਰਵਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਪੋਕ ਵਾਲਾ ਚਕ੍ਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ, ਪੰਚਜਨ ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੇ ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੌਂਸਠ ਯੋਜਨ ਹੋਰ ਦੂਰ ਵੜ ਕੇ, ਵਾਰਾਹਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਜਯੋਤਿਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਦਬੁਧਿ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਰਕਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਹਾਥੀ, ਸੂਰ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਘ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ। ਉਸ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ — ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮੇਘਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਰ, ਜੋ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੰਗਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਾ ਮੇਰੂ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਦਯਾਲੁ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੋਹਾਂ ਸਮੇਂ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।” ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਕਸ਼ਸ — ਉਹ ਵੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਵਸੁ, ਮਰੁਤ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਪੱਛਮੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਅੱਧੀ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਤੇ ਦਿਵਯ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਰੁਣ — ਜੋ ਪਾਸਾ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਦਾ ਵਸੇਬਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਲਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦਸ ਟੰਕਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਂ ਤਾਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਚੌਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਲਿਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਏ, ਮੈਰੂਸਾਵਰਣੀ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ, ਮੈਰੂਸਾਵਰਣੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਖਬਰ ਬੜੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ, ਸੂਰਜ, ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਡੁੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸੀਮਾ, ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਕਰ ਕੇ, ਤੇ ਡੁੱਲਦੇ ਪਹਾੜ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਓ। ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਰਹੋ; ਜੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦੰਡ ਭੋਗਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਸੁਰ ਵੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਇਹ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਮੇਰਾ ਸਸੁਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਚਾਰਯ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਭ ਵਿਰੋਧੀ ਤੇ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾਕੇ, ਪੱਛਮੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਤਿਅਦਭੁਤ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਾਰੁਣ ਦੀ ਰਖਿਆ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤੌਰ ਤੇ, ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਚੌਵੀਂ ਤੇ ਤਿੰਨਚਾਲੀਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਇਹ ਵਰਨਨ ਸੁਣੋ।