ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਜੀ ਉਸ pavittar ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਤੇ ਬਗਲੇ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਭ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸ-ਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਸੁਭ ਆਤਮਿਕ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਘਵ ਵੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁਛਣ ਲੱਗੇ, "ਮੁਨੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣੀ?" ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਹਿਮਾਵਤ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਖ਼ਜਾਨਿਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੋਹਣੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸੁੰਦਰ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ; ਦੂਜੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਉਮਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਮੰਗੀ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਗੰਗਾ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਉਸ ਉਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੁਦ੍ਰ—ਸ਼ਿਵ ਜੀ—ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਗੰਗਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਵੱਡੀ ਤਪਸਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵਿਆ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। (ਇੱਥੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।) ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਮਾਨਵ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਗਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਗਾ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਗਣ ਵਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਤੇ ਕਿਹੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨਵ-ਵਿਵਾਹਿਤ ਹੋਏ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੌ ਦੇਵਤਿਆ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਘ ਗਏ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?' ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣੋ।' 'ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ, ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ ਉਰਜਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕੋ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਨਾਥ ਨਾ ਕਰੋ।' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ, ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਾਂਗਾ; ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ। ਪਰ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਰਜਾ, ਜੋ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਕਰੇਗਾ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਇਹ ਦੱਸੋ।' ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਨੰਦੀਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ), ਜੋ ਉਰਜਾ ਅੱਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਸਹਿ ਲਵੇਗੀ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਉਸਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ, ਸਭ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।' ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸਰਵਣ (ਇੱਕ ਥਾਂ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਆਨੰਦ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: 'ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ—ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕੋਗੇ; ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿਣ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।