ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਤਬ ਕਰ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮੰਨਤ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸੋਣਾ ਨਦੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਗਹਿਰੀ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਹੇ ਮুনি, ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘੀਏ?" ਰਾਮ ਦੀ ਪੁੱਛ ਗਈ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਰਸਤਾ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਨਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ; ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣੀ?" ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਹਿਮਾਵਤ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ੀ, ਗੰਗਾ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਜਨਮ ਲਈ; ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਿਮਾਵਤ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ, ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਿਬੜ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਉਸ ਉਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਰੁਦ੍ਰ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਦੋ ਧੀਆਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ: ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ। ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੀ। ਫਿਰ, ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਨਦੀ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਅਗਲੇ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਦੱਸੀ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।" "ਕਿਹੜੀ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਈ?" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਕਿਹੜੇ ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤੇ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ: "ਹੇ ਰਾਮ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨਵੇਂ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੰਯੋਗ ਕੀਤਾ; ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਹਾਦੇਵ, ਨੀਲਕੰਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸੌ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਘ ਗਏ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। "ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲਏ, ਉਹਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਏ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਸਾਡੇ ਨਮਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿਓ।" "ਸੰਸਾਰ ਤੁਹਾਡੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਪ ਕਰੋ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕੋ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਨਾ ਕਰੋ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੋਲੇ: "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰੋਕਾਂਗਾ, ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ; ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਰਵੋਤਮ ਊਰਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਕਰੇਗਾ? ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਹਾਡੀ ਅੱਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਊਰਜਾ, ਧਰਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲਵੇਗੀ।" ਇਸ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਊਰਜਾ ਛੱਡੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੀਬਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਸ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ-ਉਮਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਲੜੀਵਾਰ ਕਥਾ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।