ਮਧੁਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਤਟ 'ਤੇ, ਤੈਰਾਂ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ — ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਤਰੂਪ-ਸ਼ਿਲਾ ਹੈ। ਵਾਨਰੋ, ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਲ ਦੀ ਪਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖੋਗੇ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਅਨੰਤ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਤਿੰਨ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੰਡਾ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਚੌਕ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਉਦੇਯ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਦੀ ਹੈ; ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਪਹਾੜੀ, ਚੌਕ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ ਅਤੇ ਕਰਨਿਕਾਰ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਿਰਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਹੈ — ਸੌਮਨਸਾ — ਦਸ ਯੋਜਨ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਾਲਿਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ। ਇਥੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਮਹਾ-ਪੁਰਸ਼ ਨੇ ਦੂਜਾ ਕਦਮ ਮੇਰੂ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੈਖਾਨਸਾ ਰਿਸ਼ੀ — ਵਾਲਖਿਲਿਆ — ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ, ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੁਵੀਪ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਹਾੜੀ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਾਮ ਲਾਲੀਮਾਵਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਹਾੜੀ, ਝਰਨਿਆਂ ਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇੱਕ ਅਪਹੁੰਚੀ ਇਲਾਕਾ ਹੈ — ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ, ਅਣਦੇਖੀ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਥੇ ਵੀ ਜਨਕੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਵਾਨਰੋ, ਇਤਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੂਰਜ ਰਹਿਤ, ਅਸੀਮ ਜਗਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਲੱਭ ਕੇ, ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜाओ। ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾ ਰਹੋ; ਜੇ ਰਹੇ, ਮੇਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੋ। ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਨਰੋ, ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੋਗੇ। ਹੁਣ ਚਾਲੀ-ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਚਾਲੀ-ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਆਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੀਲ, ਵਾਨਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਸੁਹੋਤਰ, ਸ਼ਰਾਰੀ, ਸ਼ਰਾਗੁਲਮਾ, ਗਜਾ, ਗਵਕਸ਼, ਗਵਯਾ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾ, ਮੈੰਡਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਦਾ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਗੰਧਮਦਨ, ਉਲਕਾਮੁਖ, ਅਨੰਗ ਅਤੇ ਹੂਤਾਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਭੇਜੇ। ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਯਕ, ਜੋ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜਾਣਦੇ, ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਗਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਂਬਲੀ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਵਾਨਰ-ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਔਖੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਰਖਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸੋਹਣੀ ਨਰਮਦਾ ਦਰਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਸੋਹਣੀ ਗੋਦਾਵਰੀ, ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਵੇਣੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਮੇਖਲਾ, ਉਤਕਲਾ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ। ਅਬਰਵੰਤੀ ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ; ਵਿਦਰਭ, ਰਿਸ਼ਟਿਕਾ, ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮਹਿਸ਼ਕਾ। ਵੰਗਾ, ਕਲਿੰਗਾ, ਕੌਸਿਕਾ, ਅਤੇ ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੋ; ਅੰਧਰਾ, ਪੁੰਦਰਾ, ਚੋਲਾ, ਪਾਂਡਿਆ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਆਯੋਮੁਖਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾਓ। ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਹਨ, ਲੱਭੋ; ਫਿਰ ਦਿਵਿਆ ਦਰਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਵੇਰੀ ਦਰਿਆ ਵੇਖੋਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਗਸਤਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਮ੍ਰਪਰਨੀ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੋਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਗਰਮੱਛ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰ-ਸੈਨਾ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਭ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੱਭਣ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।