ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!"। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਸ਼ਿਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਚੇ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ; ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਵਾਂਗ ਸੁੱਤ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰ) ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੱਤ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸੋਣਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਰਾਮ! ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਠੋ, ਉੱਠੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸੋਣਾ ਦਰਿਆ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੀਏ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹੀ ਉਹ ਰਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਖੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪਏ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲ ਵੇਖਦੇ ਗਏ। ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਤੇ ਬਗਲੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਰਾਮ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਭ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਸੁਭਾਗੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮਹਾਰਾਜ! ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਬਣੀ?" ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। "ਰਾਮ! ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਿਮਵਤ, ਜੋ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਰਵਤ ਦੀ ਲਾਡਲੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਉਮਾ ਨਾਂ ਦੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ, ਹਿਮਵਤ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਿਆ। ਹਿਮਵਤ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਰਤਨ! ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਹਿਮਵਤ ਨੇ ਉਸ ਉਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪ ਦੀ ਧਨੀ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਮ! ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਧੀਆਂ, ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਉਮਾ, ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ, ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।" ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਚੀ ਤੇ ਧਰਮਕਥਾ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੰਗਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀ, ਤਿੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੋਈ? ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ?" ਜਦੋਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ: "ਰਾਮ! ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨਵ-ਵਿਵਾਹਿਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ (ਉਮਾ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਨੀਲਕੰਠ ਵੀ ਕਹਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ—ਇੱਕ ਸੋ divine ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ। ਪਰ, ਰਾਮ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, 'ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਾਰ ਸਕੇਗਾ?' ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਝੁਕ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਅਸੀਸ ਦਿਓ।