ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਆਗਿਆਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਛਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਲਾਲ-ਰੰਗੀ, ਕੁਝ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੇ ਫੀਕੇ, ਕੁਝ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਂਗ ਸੁਨਹਿਰੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਸਫੈਦ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਵਾਨਰ ਸ਼ਤਬਲੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਸਸੁਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਮ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਵੀ ਆਏ। ਮਹਾਨ ਕੇਸਰੀ, ਜੋ ਹਨੂਮਾਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਲੰਬੀ ਪੁੱਛ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗਵਕਸ਼, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਧੂਮਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਆਗੇ ਵਧਿਆ। ਪਨਾਸਾ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਨੀਲਾ, ਜੋ ਕਾਜਲ ਦੀ ਡੱਬੀ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਨੇਤਾ ਗਵਯਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਪੰਜ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਰਿਮੁਖਾ ਵੀ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ। ਮੈੰਦਾ ਤੇ ਦਵਿਵਿਦਾ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗਜਾ, ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮਹਾਨ ਭਾਲੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਾਮਵੰਤ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਭਾਲੂਆਂ ਨਾਲ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਰੁਮਣਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਗੁਣਾ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲ ਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਭਾਲੇ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਤਾਰਾ, ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ। ਇੰਦਰਜਾਨੂ, ਬੁਧਿਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਨੇਤਾ, ਗਿਆਰਾਂ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ, ਆਇਆ। ਰੰਭਾ, ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਸੌ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਦੁਰਮੁਖਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਦੋ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ। ਹਨੂਮਾਨ, ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਨਲਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਦਰੱਖਤਾਂ ‘ਚ ਵੱਸਦੇ ਵਾਨਰਾਂ — ਇੱਕ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਤੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਸੌ — ਨਾਲ ਆਇਆ। ਦਧਿਮੁਖਾ, ਚਮਕਦਾਰ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਰਭਾ, ਕੁਮੁਦਾ, ਵਹਿਨੀ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਵਾਨਰ ਰੰਭਾ, ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ, ਉੱਡਦੇ, ਕੰਧਦੇ, ਗੱਜਦੇ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਵੱਡੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਦੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁੰਡੀਆਂ ਝੁਕਾ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਨੇਤਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਾਮਦਾਇਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਸਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨੂੰ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ, ਵਿਆਪਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚਾਲੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸਫਲ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। "ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਵਾਨਰ ਨੇਤਾ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਆਏ ਹਨ।" "ਇਹ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹਨ। ਰਾਮ ਜੀ, ਇਹ ਵਾਨਰ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਕਈ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਨੇਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੋ, ਉਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਆਏ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਚਿਤ ਲੱਗੇ, ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿਓ; ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉਸਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸੀ।