ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਰਾਮ ਕਰ, ਤੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।" "ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ 'ਚ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਰਾਤ ਦੀ ਘਣ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਛਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਠੰਢੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਉੱਗ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਸਭ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਸ-ਭੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਮੁਨੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਕੁਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ, ਵੱਡੇ ਮਾਣਯੋਗ ਹੋ; ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਵਾਂਗ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਵੀ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੋਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿਅਤੀਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਮ, ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੋਣਾ ਨਦੀ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ, ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਰੇਤਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੀਏ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹੀ ਉਹ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਦੱਸਣ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਿਹਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸੰਸਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰੂਪ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਸੁਭਾਅਸ਼ੀਰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਗਏ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਸਭ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣੀ?" ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਰਾਮ, ਹਿਮਾਵਤ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਖਣਿਜਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਹਿਮਾਵਤ ਕੋਲੋਂ ਲੈਣ ਆਏ। ਹਿਮਾਵਤ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਤਨ, ਦੂਜੀ ਧੀ ਉਮਾ, ਜੋ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੁਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭਾਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਹਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਮਾਨਦਾ ਹੈ: ਗੰਗਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ। ਹੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੀ। ਫਿਰ ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।" ਹੁਣ ਛੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਤਾਂ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਕਥਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਚਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਦੱਸੀ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਵੱਡੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਦਿਵਿ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਜਨਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।