ਸੁਗਰੀਵ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਿਹਰ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਾਥੀ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਚੱਲੀਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਰਹਾਂਗਾ।” ਇਹ ਗੱਲ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਨੂੰ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਾਨਰ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, “ਆਓ!” ਉਸ ਦੀ ਬੁਲਾਹਟ ਸੁਣ ਕੇ ਵਧੀਆ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਵਾਨਰੋ, ਮੇਰੀ ਦੋਲੀ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ!” ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਵਾਨਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਦੋਲੀ ਲਿਆਏ। ਜਦ ਦੋਲੀ ਆ ਗਈ, ਤਾਂ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹੋ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੋਲੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਨਰ ਜੋੜ ਕੇ ਚੁੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਲਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਐਸਾ ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਵਾਨਰ ਸੂਰਮੇ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੋਲੀ ਤੋਂ ਹੇਠ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਗਰੀਵ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਐਸੇ ਹੀ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਵੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕੌਲ ਦਾ ਕੋਪਲਾ ਹੋਵੇ, ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਬੈਠੋ।” ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਵਿਭਾਜਨ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ ਕਾਮ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਜਾਗ ਪਏ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਲੱਛਿਆਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਠ ਹੈ। ਹੁਣ ਯਤਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਸੋਚ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਰੀ ਖੋਈ ਹੋਈ ਕismet, ਯਸ਼ ਤੇ ਸਦਾ ਦੀ ਵਾਨਰ ਰਾਜਗੀ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਜਿੱਤੂ ਭਰਾ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਨਾ ਲੌਟਾ ਸਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨ-ਨਾਸਕ, ਇੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਭਾਲੂ, ਲੰਗੂਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਵੀ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵਾਨਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਸਮੇਤ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ, ਦਸ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਲ-ਬਟਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਅਰਬੁਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਹਿੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ। ਇਹ ਸਭ ਰਾਖਸ਼ਸਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ; ਜਦ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਗੇ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜੇ ਨੀਲੇ ਕੌਲ ਵਾਂਗ ਲਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਨਤਾਲੀਵੀਂ ਸਰਗਾ। ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਐਸਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਲਕ ਹਨ, ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਪਾਵੇ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਮृਦੁਭਾਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਐਸਾ ਉੱਚਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਨ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਥੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਨੁਹਿਲਾਦ ਨੇ ਪੌਲੋਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪੌਲੋਮੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।” ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਕਸਮਾਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਦਾ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਓਟ ਗਈ। ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ।