ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ, ਲੱਖਾਂ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਂਗੂ ਬੰਦਰ, ਜੋ ਮੰਗਲ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਭਯਾਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰ ਆਏ। ਉਹ ਬੰਦਰ, ਜੋ ਖੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਤਮਾਲਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਜੰਗਲਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਵੱਡੀ ਬੰਦਰ ਫੌਜ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸ਼ੂਰਾ ਬੰਦਰ, ਜੋ ਹੋਰ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਤੁਰਤ ਲਿਆਉਣ ਗਏ ਸਨ, ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਥੇ, ਬੰਦਰਾਂ ਨੇ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਹਵਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੁਆਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ। ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾ ਲਵੇ, ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦਰ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਸੰਘਣੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਲੈ ਲਏ। ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ, ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲੈ ਆਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਬੰਦਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਤੇ ਉਹ ਤੇਜ਼-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦਰ, ਉਸੀ ਸਮੇਂ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬੰਦਰ, ਜੜੀਆਂ, ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਖੰਗਾਲ ਲਏ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਭ ਬੰਦਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।" ਹੁਣ, ਅਠਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਭੇਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੰਦਰ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਵਿਦਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਰਾਘਵ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਫਲ ਸਮਝਿਆ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਦਰਯੋਗ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਸੁਮੀਤ, ਆਓ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਛੱਡੀਏ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਸੁਚਿੱਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋਂ, ਆਓ ਚੱਲੀਏ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਰਹਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਨ, ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਤਾਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, "ਆਓ!" ਆਖ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਬੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੰਦਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਬੰਦਰੋ, ਮੇਰੀ ਪਲਕੀਨ ਤੁਰਤ ਲਿਆਓ!" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੰਦਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਸੋਹਣੀ ਪਲਕੀਨ ਲਿਆਏ। ਪਲਕੀਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੰਦਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਮਿਤ੍ਰੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੁਰਤ ਚੜ੍ਹੋ।" ਫਿਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਲਕੀਨ 'ਤੇ, ਕਈ ਬੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਂਕਿਆਂ ਤੇ ਡੋਲਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਚੌਂਕਿਆਂ ਦੇ ਸੁਰ, ਤੇ ਭਟਾਂ ਦੀ ਵਾਹ-ਵਾਹ ਮਿਲੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਲ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਰਾਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਂਬਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਪਲਕੀਨ ਤੋਂ ਉਤਰਾ। ਰਾਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬੰਦਰ ਵੀ। ਰਾਮਾ ਨੇ, ਪੋਖਰ ਵਿੱਚ ਕੌਲ-ਕੁੰਡੀ ਵਾਂਗ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਬੰਦਰ ਫੌਜ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੰਦਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਠਾ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬੈਠ ਜਾ।" ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਕਾਮ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੌ ਕੇ, ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।" "ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਾਜਾ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਕਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਫਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉੱਦਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਦੂਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇਹ ਗੱਲ, ਤੂੰ, ਤੇਰੇ ਬੰਦਰ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰ।" ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਭਾਗ, ਮੇਰੀ ਯਸ਼ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬੰਦਰ ਰਾਜ, ਸਭ ਗੁਆਚ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਂਬਲੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਜੇਤੂ ਭਰਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੇ ਕੋਈ ਕੀਤੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਿਕੰਮਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਘਟਨਾ, ਰਾਮਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਤੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।