ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ, ਜਿੱਥੇ ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਖਾ ਕੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਬੇਅੰਤ ਵਾਨਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ, ਜੋ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਤਰੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੋ ਵਾਨਰ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ, ਤਮਾਲਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਨਾਰੀਅਲ ਖਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਜਾਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਜੰਗਲਾਂ, ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਵਾਨਰ ਹੋਰ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਕਦੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਉਹ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਵੇਖੇ ਜੋ ਹਵਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਸੁਆਦ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾ ਲਵੇ ਤਾਂ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਫਲ-ਭੋਜੀ ਵਾਨਰ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਜੜਾਂ, ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂਬੂਟੀਆਂ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲੈ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਤੇਜ਼-ਚਾਲੀ ਵਾਨਰ, ਉਸੇ ਪਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀਆਂ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲ ਖੰਗਾਲ ਲਏ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।" ਹੁਣ ਅਠਤੀਹਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ, ਕਾਮਯਾਬ ਸਮਝਿਆ। ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਤੋਂ ਚਲਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਉ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਇਹ ਸੁਚੱਜੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ! ਚਲਦੇ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਤਾਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, "ਆਓ!" ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਜਲਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਸੁੰਦਰ ਪਲੰਕ ਲਿਆਓ!" ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਵਾਨਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਪਲੰਕ ਲੈ ਆਏ। ਪਲੰਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ (ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਲਦੀ ਚੜ੍ਹੋ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਉਸ ਪਲੰਕ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਨਾਲ ਸੀ। ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਛਤ੍ਰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਵਰੀਆਂ ਨਾਲ ਝਲਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਭੱਟ ਭੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਚਤ ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਸੇ ਹੀ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਗਰੀਵ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਪਲੰਕ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਰਾਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੁਗਰੀਵ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਸਭ ਵਾਨਰ ਵੀ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਮਾ ਨੇ, ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਨਮ ਰਹਿੰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਵਾਨਰ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਵੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬੈਠ ਜਾ।" ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ ਕਾਮ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਰੁੱਖ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਓਹਲੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਯਤਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਕismet, ਯਸ਼ ਤੇ ਸਦਾ ਦੀ ਵਾਨਰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਗੁਆਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।