ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਕੁਸ਼ਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ; ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤੈਨੂੰ ਗਾਧੀ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕੁਸ਼ਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਧੀ ਸੀ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ! ਉਹ ਗਾਧੀ, ਜੋ ਉੱਚ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ, ਕਉਸ਼ਿਕ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ! ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਚੀਕ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ। ਕਉਸ਼ਿਕੀ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਾਸ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸਦਾ ਹਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ! ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਰਾਮ! ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਆਇਆ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ! ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ। ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ! ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ; ਹੁਣ ਨੀਂਦ ਲੈ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ। ਸਾਰੇ ਦਰਖ਼ਤ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਢਕੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਬੰਧ ਚੁੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਨक्षਤਰਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਉਗ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੇਤ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਉਤਮ! ਉਤਮ!” ਕਹਿ ਕੇ। ਕੁਸ਼ਿਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ; ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਵਾਂਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਤੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਕੱਟੀ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਮ! ਰਾਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਠ, ਉਠ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ।” ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਟਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਹੜੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਪਾਰ ਕਰੀਏ?” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਰਾਹ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਤੇ ਬਗਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਰਾਘਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਸਭ ਨੇ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਇਆ; ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਨ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਖਾ ਕੇ, ਉਹ auspicious ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰ ਕੇ। ਸਭ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੱਸ ਗਏ, ਰਾਘਵ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠੇ। ਰਾਮ, ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣੀ?” ਰਾਮ ਦੀ ਬਾਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। “ਰਾਮ! ਹਿਮਵਤ, ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਧਾਤੂਆਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਦੀ ਧੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਧੀ ਗੰਗਾ ਜਨਮੀ; ਦੂਜੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਉਮਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਧੀ, ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ, ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ਕਥਾ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੀ ਨਦੀ ਬਣਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।