ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਆਭਾ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵੀ-ਪੁਰਸ਼ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਅਜੇਤ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਮਹਾਨ ਖ਼ਿਆਤੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਅਸਮਾਨੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨੇਤਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੁਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਵਿਅਪਕ ਨੇਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਅਟੁੱਟ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਵੀ ਨੇਤਰ ਵਿਅਪਕ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਮਨ ਨਾਲ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕੋਲ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ। ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਛਲਾਂਗ ਲਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਝੰਡਾ ਉੱਪਰ ਉਠ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਠਿਆ, ਤਾਂ ਰੁਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਚੰਦ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਾਰੇ ਖੜੇ ਹੋਣ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖਸ਼ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਰੁਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ, ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਦਇਆ, ਸਯਾਮ, ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਆਪਣੇ ਉਪਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਦਈ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਘੋੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਣ ਤੇ ਸੌ, ਗਾਂ ਬਾਰੇ ਹਜ਼ਾਰ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਣ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਪਕਾਰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਸੁਣ, ਹੇ ਬਾਂਦਰ! ਗਾਂ ਮਾਰਨ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ, ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਚਨ ਤੋੜਨ ਤੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ, ਪਰ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਨੀਚ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਬਾਂਦਰ! ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਚੁਕਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਾਅਦੇ ਝੂਠੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਮੰਡੂਕਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਦਇਆਲੂ ਰਾਮ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਜੇ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੂੰ ਵਲੀ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਜਿਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਵਲੀ ਮਾਰੇਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਾਹ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਲੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲ। ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜੋ ਵਿਦਯੁਤ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤੀਖੇ ਸੰਬੋਧਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਾਰਾ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇੰਨੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾ ਤਾਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਹੈ, ਨਾ ਝੂਠਾ, ਨਾ ਨਿਰਦਈ; ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਪਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਉਹ ਉਪਕਾਰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਿਆ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਮ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜ, ਰੁਮਾ, ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ ਮਿਲੇ ਹੋ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ! ਜੋ ਕਲੇਸ਼ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਪਰਮ ਸੁਖ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਦੇ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵੀ ਸਮਾਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਨਾਲ ਲੀਨ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਰਗਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਵੀ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ? ਰਾਮ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੈਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਬਿਨਾਂ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝੇ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ, ਕਦੇ ਵੀ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਲਈ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰਾਮ ਲਈ ਰੁਮਾ, ਮੈਨੂੰ, ਅੰਗਦ, ਰਾਜ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਦਬੁਧੀ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਅਨੇਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹਨ, ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ, ਅਤੇ ਛੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਕ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਰਾਵਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਚੁਰਾਇਆ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।