ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਮਦਾ, ਜਦ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਗੰਧਰਵ ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਅਾਹਿਤ ਧੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਂਤੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਿਸੰਤਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਯਜ్ఞ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਦ ਯਜ्ञ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਧੀ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਦੀਵੀ ਖ਼ਿਆਤਿ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕੁਸ਼ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗਾਧੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਉਹ ਗਾਧੀ—ਜੋ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਸੀ—ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ, ਕਉਸ਼ਿਕ, ਕੁਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਤਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਚੀਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਸੁੱਚੇ ਜਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਕਉਸ਼ਿਕੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਆ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਹੁਣ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਅਰਾਮ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ। ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਠੰਢੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਉੱਗ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ—ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਸਖੌਰ ਆਤਮਾਵਾਂ—ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਕਹਿ ਕੇ। ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਦਾ ਇਹ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਅਤੇ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪ ਵੀ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਤ ਦੀ ਬਾਕੀ ਘੜੀ ਸੋਣਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾ ਚੁੱਕੇ, ਤੇ ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੋ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਬੋਲੇ, "ਰਾਮ, ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਠੋ, ਉੱਠੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਸਭ ਕੁਸ਼ਲ ਹੋਵੇ।" ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸੋਣਾ ਨਦੀ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਜਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਗਹਿਰਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੇਤਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਇਹ ਪਾਰ ਕਰੀਏ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘਣ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਹੰਸ ਤੇ ਬਗਲੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਦੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਮੁਹਤਾਜੀ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੰਗਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਬਣੀ?" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।