ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਯੂ ਨੇ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਮਦਾ, ਜੋ ਗੰਧਰਵ ਕੁੰਵਰੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਉਚਿਤ ਕਰਤੱਬ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੀਆਂ ਪੁੱਤਰਵਧੂਆਂ ਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਸੰਤਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨੱਤਣ ਪਾ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਯਜਨਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਏਗਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਧੀ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਅਮਰ ਯਸ਼ ਮਿਲੇਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਝਦਾਰ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਧੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਕਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਉਹ ਗਾਧੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ; ਮੈਂ, ਕਉਸ਼ਿਕ, ਕੁਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੀਚੀਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਉਸ਼ਿਕੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਦੀ ਬਣੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਪਤੀਵਰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਜਨਮ ਕਥਾ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਕਕੁਤਸ ਨੰਦਨ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਤੇਰੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ। ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਛਾਇਆ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਮਿਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਉੱਗ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੁਨਿ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਤੁਸੀਂ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਹੋ; ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੁਕਣ ਵਾਂਗ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਤ ਗਏ। ਹੁਣ, ਪੈਂਤਿਸਵਾਂ ਸਰਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਮਾਂ ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਿਅਤੀਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ, ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਉੱਠੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਵੇ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਾਲੀ, ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਮੁਨਿ, ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਘੀਏ?" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹੀ ਉਹ ਰਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੁਨਿਵਰ, ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣੀ?