ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਮਹਲ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਾਂਗ ਦਿਲਕਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਮਿਨਾਰਾਂ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮਹਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧੇਰੇ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਮਹਿੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ ਕਾਲੇ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਸਮਾਨੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਗਦੇ, ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਚੌਕਸੀ ਸੀ—ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੜੇ। ਫਿਰ, ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰੋਸ਼ਨ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਤ ਘੇਰੇ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਥ, ਉਠਣ-ਬੈਠਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ। ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸੋਫੇ, ਵਧੀਆ ਬੈਠਕਾਂ, ਕੀਮਤੀ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ, ਤਾਲ ਅਤੇ ਲਯ ਵਿੱਚ ਬਜ ਰਹੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਕੁਝ ਨੋਬਲ ਔਰਤਾਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਗੀ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨੌਕਰ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਅਤੇ ਕਰਧਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਜਜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਣੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੌਂਕਾਂ ਭਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਪਮਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਅੰਗਦ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉਠ ਗਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ ਸੁਮੀਤਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਤੁਲਿਤ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਲਾਭਕਾਰੀ ਬਾਤਾਂ ਕੀਹਣ ਲੱਗਾ: "ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਨਰਮ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ—ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਪਰੀਤਿ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਦੱਸ ਦੇ। ਜਾਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਖੁਦ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ, ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਏ। ਤੇਰੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਕਠੋਰ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਦੁਸ਼ਮਨ-ਵਿਜੇਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਾਂਗਾ।" ਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਦਿਰਾ ਤੋਂ ਡੋਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਟੀ ਤੇ ਗਹਣੇ ਢਿੱਲੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ ਤੇ auspicious ਚਿੰਨ੍ਹ, ਨਮ ਤੇ ਨਿਮਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਆਈ। ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਔਰਤ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਰਮ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਲਜਜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ: "ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ? ਕੌਣ ਤੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸੁੱਕਾ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਤਾਰਾ ਦੇ ਨਰਮ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਕੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਉਹ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿਤ, ਸਾਡੇ ਹਿਤ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਹੇ ਤਾਰਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਸ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸਭਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਰਸ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਜਦ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੀਣ-ਪਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ; ਪੀਣ-ਪਾਨ ਨਾਲ ਲਕਸ਼, ਆਨੰਦ, ਅਤੇ ਧਰਮ—all ਕੁਝ ਖੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਕੋਈ ਕਰਤਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦ ਕੋਈ ਸਚਾ ਮਿਤ੍ਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਨ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਸਚਾ ਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਟਲਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਰਤਬ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਕਰਤਬ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਭਾਵ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਕੁਦਰਤੀ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਰਾ ਨੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਮੁੜ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਤੇ ਆਪਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਹੇ ਵਿਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਿਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਜੋ ਸਵ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਮੈਂ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਕਰਤਬ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਸੁਗਰੀਵ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਸਕਤੀ ਅਤੇ ਅਣ-ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਰਸ-ਵਿਲਾਸ, ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਤਾਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਨਰਮ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਧਨ, ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ, ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।