ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿ ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬੜੀ ਨਿਰਭੀਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਨੂੰ ਪਰੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਮਰਥ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ, ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੁੜ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਚੁਭਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਦਾ ਅਤੇ ਆਭਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕੋ; ਆਪਣੇ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਰਾਮ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਤਿਆਗੋ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੋਗੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ।" ਹੁਣ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਕੰਡ ਦੇ ਤੀਹਵੇਂ ਤੀਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਕਿਸਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੁਹਾਂੜੇ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰ ਖੜੇ ਸਨ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਨਰ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦਿਵ੍ਯ, ਖਿੜੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਫਾ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ। ਉਥੇ ਦੇ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਦੇਵਤੇਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨੋਹਰ ਲੱਗਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਸਤੇ ਮਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਹਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਚ-ਉੱਚ ਹਵੈਲੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਝਰਨੇ ਵੀ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਅੰਗਦ, ਮੈੰਡ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਗਵਯ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਘਰ ਵੇਖੇ। ਫਿਰ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਸੂਰ੍ਯਾਖ੍ਯ, ਹਨੁਮਾਨ, ਵੀਰਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਨਲ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਮੁਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰਾ, ਜਾਂਬਵੰਤ, ਦਧਿਵਕ੍ਰ, ਨੀਲ, ਸੁਪਾਟਲ ਅਤੇ ਸੁਨੇਤਰ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਵੇਖੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਘਰ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਖੇ। ਉਹ ਘਰ ਹਲਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਘਰ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਘਰ ਚਿੱਟੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ, ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ। ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਵਾਨਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਤੋਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗੇਟਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਹਾਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸੱਤ ਪਰਕੋਟੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਿਲ ਵੇਖਿਆ। ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਪਲੰਗ, ਉੱਤਮ ਆਸਨ, ਕੀਮਤੀ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ ਸੁਣੇ, ਤੰਤੂ ਵਾਦਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਜੋ ਲਯ ਤੇ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸੀ। ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਯੌਵਨ ਤੇ ਸੋਭਾ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਮਾਲਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਗਨ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਨਾਹ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ, ਨਾਹ ਹੀ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ, ਨਾਹ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਅਤੇ ਕੰਮਰਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਜਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗੂੰਜ ਗਈ। ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਤੀਰੇ 'ਚ ਅਪਮਾਨਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਕੱਲਾ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗਰੀਵ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਤੋਂ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਅੰਗਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ। ਅੰਗਦ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਸੋਹਣੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਤਾਰਾ, ਇਹ ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਰਮ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?" "ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ। ਜਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਦੂਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਜਾਂ ਗੱਲ ਵਖਾਣਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।