ਜਿਸ ਵਕਤ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚਿਤ ਰਸਤਾ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੇ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮਨਾ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਮੁੜ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਉਪਕਾਰ ਯਾਦ ਰੱਖਣੇ ਅਤੇ ਆਭਾਰੀ ਰਹਿਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦੇ। ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਰਾਮ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਤੈਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਰਾਘਵ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੇਗਾ, ਜਿਸਦੀ ਜੋਤਿ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕੰਡ ਦੇ ਤਿੱਤੀਜੇ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਏ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਗੁਫਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ, ਦਿਵ੍ਯ, ਖਿੜੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵੈਲੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਰੂਪ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਦਿਲਕਸ਼ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਚ-ਉੱਚ ਮਹਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵਿਂਧਯ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੁੱਚੇ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵੀ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਦ, ਮੈੰਦ, ਦਵੀਦ, ਗਵਯ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਭ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਂ ਦੀ ਭੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਝਲਕ ਵੇਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਸੂਰ੍ਯਾਖ੍ਸ਼, ਹਨੁਮਾਨ, ਵੀਰਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਨਲ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਕਮੁਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰਾ, ਜਾਮਵੰਤ, ਦਧਿਵਕ੍ਰ, ਨੀਲ, ਸੁਪਾਟਲ ਅਤੇ ਸੁਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਸਭ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਨ। ਉਹ ਘਰ ਹਲਕੀਆਂ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਨ-ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਔਖਾ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਲ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਰੂਪ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਮਹਾਨ ਦਰੱਖਤ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਦਿਵ੍ਯ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ, ਠੰਢਾ ਛਾਂ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਾਨਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕੜੀਆਂ ਦੇ ਨੀਚੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਬੱਦਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਰਗਾ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਸੱਤ ਆਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਸਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰਲਾ ਮਹਲ ਵੇਖਿਆ। ਉਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸੋਫੇ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਬੈਠਕਾਂ, ਕੀਮਤੀ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਰ, ਤੰਤੂ ਵਾਦ੍ਯਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਲਯ ਤੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਯੁਵਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ, ਮੋਹਕ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਵੀ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਅਤੇ ਕੰਧੇ ਦੀਆਂ ਕੰਜੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲਜਜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੀਰ-ਤਣੀ ਤਣੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਗੂੰਜ ਚਹੁੰਕਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਮਹਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਕੱਲੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਡਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਅੰਗਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਦ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਡਰ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਲਾਭਕਾਰੀ ਬਾਤ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: "ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਇਹ ਰਾਘਵ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਭਾਉ ਨਰਮ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾਰਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ ਦੇ।