ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌ ਧੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੌ ਧੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਸਹਚਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ-ਵਿਕਾਰ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਾਪਸ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਮਦਾ, ਜੋ ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਐਸੇ ਉਚਿਤ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ ਤੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ, ਤੂੰ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣ। ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਇਹ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਇਆ। ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮੇਗਾ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਗਾਧੀ ਮਿਲੇਗਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਦੀਵੀ ਖ਼ਿਆਤ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਕੁਸ਼ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਧੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹੀ ਗਾਧੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ; ਮੈਂ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਕੁਸ਼ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਨਿੱਤ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰੀਚੀਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਦਿਵਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਹਿ ਰਹੀ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਦੀ ਬਣੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਪਾਸ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਪਤੀ ਵਰਗੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਡੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ। ਸਾਰੇ ਦਰਖ਼ਤ ਸੁੰਨ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਤੇ ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਰਮਣ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਲਾਲੀ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਮਿਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚੰਨਣੀ ਚੰਨਦੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਉੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਸ-ਭੋਜੀ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, "ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਇਹ ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕੁਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਉੱਚੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਰੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਚਹੁੰ-ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਵਾਂਗ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਛਮਣ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਨੀਂਦ ਲਈ ਲੇਟ ਗਏ। ਹੁਣ, ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੁਣ। ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਇਹ ਪੈਂਤੀਵਾਂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਰਾਤ ਬਚੀ ਸੀ, ਉਹ ਗੁਜ਼ਾਰ ਕੇ, ਜਦ ਰਾਤ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਮ, ਰਾਤ ਚਾਨਣੀ ਹੈ, ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਉੱਠ, ਉੱਠ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ।" ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਰੇਤਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਪਾਰ ਕਰੀਏ?" ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੰਗਲ ਵੇਖਦੇ ਗਏ। ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਅੱਧਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ।