ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੁਗਰੀਵ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਿੱਖੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਕਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਜਾਓ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਆਪਣਾ ਮੱਥਾ ਟੇਕੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਅੱਜ ਹੀ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨਿਆਂਧਾਰੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾਓ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਜਦ ਅੰਗਦ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਹਲਕਾਪਨ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਹਿਰ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗਲਤ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਚ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਕੇ ਉਕਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਮਝੇ। ਮੈਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਿਤਰ ਬਿਨਾ ਕਾਰਣ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਜਰੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਿਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤਫਹਮੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ ਦੇ ਉਪਰੰਤ ਮੈਂ ਚਿੰਤਤ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੰਨਾ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਂ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਿਆ।" ਜਦ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਰੱਖੇ। "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ, ਡਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਾਲੀ ਵਰਗੇ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ; ਖ਼ਜ਼ਾਨੀ ਸਪਤਛਦ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਤਝੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਕਾਸ਼ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਹਟ ਗਏ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ-ਝੀਲਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਅਲਸਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਰਘੁਨੰਦਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗੋ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਰਘੁਨੰਦਨ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਾਖਸਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੁੜ ਗੁੱਸੇ ਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਕਸਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਲਕਸ਼ਮਣ ਕੋਲ ਜਾਓ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਓ; ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਮ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਵੋਗੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਇੰਦ੍ਰ ਵਰਗੀ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਸੁਚੱਜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਵਾਨਰ ਖੜੇ ਸਨ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਹੋਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਗੁਫਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਹਵੈਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਵਾਹਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ। ਉਥੇ ਵਾਨਰ ਸਜਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣੇ। ਚੰਦਨ, ਅਗਰ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦੀ, ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਮਧੁਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਉੱਚ-ਉੱਚ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਸੁੱਚੇ ਦਰਿਆ ਤੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਗਦ, ਮੈੰਦ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਗਵਯ, ਗਵਾਕਸ਼, ਗਜ ਤੇ ਸ਼ਰਭ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਵੇਖੇ। ਫਿਰ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਸੰਪਾਤੀ, ਸੂਰ੍ਯਾਕ੍ਸ਼, ਹਨੁਮਾਨ, ਵੀਰਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਲ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੁਮੁਦ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਤਾਰਾ, ਜਾਂਬਵੰਤ, ਦਧਿਵਕ੍ਤ੍ਰ, ਨੀਲ, ਸੁਪਾਟਲ ਤੇ ਸੁਨੇਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਰ ਵੀ ਰਾਜਮਾਰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਸਦੇ ਵਾਨਰ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੋ ਰਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।