ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵ ਕੁੰਵਰੀ ਨੇ ਪਛਾਣਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਬਦ ਕਲਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਤਜਾ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਣ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਵਿਵਾਹਿਤ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।” ਉਸ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮਣ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਚੂਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਸੌ ਧੀਆਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਵੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੌ ਧੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸੌ ਕੁੰਵਰੀਆਂ ਮਹਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ। ਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ। ਸੋਮਦਾ, ਜੋ ਕਿ ਗੰਧਰਵ ਕੁੰਵਰੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਚਿਤ ਕਰਤਬ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ। ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੁਹੂਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾ, ਤੁਸੀਂ ਚੌਂਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਤਾ ਮਿਲੇ। ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਕੁਸ਼ਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਗਾਧੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਬਾਦੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਧੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਗਾਧੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਮੈਂ, ਕਉਸ਼ਿਕਾ, ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ। ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਿਚੀਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਬਣ ਗਈ। ਕਉਸ਼ਿਕੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ, ਸੁੱਚੇ ਜਲ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਦੀ ਬਣੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਮੈਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪਾਸ, ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਬਣੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਸਿੱਧਾਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਨਮ, ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਨੀਂਦ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ। ਸਾਰੇ ਦਰੱਖਤ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵਾਪਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਰਾਤ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਤਮਾਸ਼ਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿਟ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਉੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਵੀ ਚਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਇਹ ਕੁਸ਼ਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ; ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ; ਕਉਸ਼ਿਕੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਉਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਅਸਤ ਹੋਣ ਵਾਂਗ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰੀ, ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ, ਪੰਜਤੀਵੀਂ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਤ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਮਾ ਸ਼ੋਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ; ਸਵੇਰ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੋ।” ਉਸ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਆਖੇ।