ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਬੈਠੇ, ਜਦੋਂ ਸਰਤ ਰੁੱਤ ਆਈ। ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਕੁੰਦ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਘਣੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਮੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ—ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਹਾਥੀ। ਕੁਟਜਾ ਤੇ ਅਰਜੁਨਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਰਸ਼ਾਂ, ਹੁਣ ਰੁੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜ, ਹਾਥੀਆਂ, ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਇੱਕ ਦਮ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪਹਾੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਚੋਲੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਰਤ ਰੁੱਤ ਆਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸਪਤਚਛਦ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਤਾਰੇ, ਚੰਨ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਚਿਤਾ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਸਰਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜਾਗ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚੌੜੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੰਸ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਆ ਕੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋਭਾ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ—ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਮਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ, ਤੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ। ਅਸਮਾਨ, ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗੀਨ ਪੰਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਮੋਰਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਹਨ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਭਾ ਮਿੱਟ ਗਈ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਗੁਆਂਢ, ਸੋਨੇ-ਪੀਲੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਾਥੀਆਂ—ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਾਥਿਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਸਤ ਤੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ—ਹੁਣ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਹੋਵੇ; ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਨੀਲਾ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਿਕਣ ਮਿੱਟੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਈ ਤੇ ਮੋਟਾ ਧੂੜ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਠਹਿਰ ਚੁੱਕਾ, ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਸਰਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋਏ ਸਾਂਡ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਹੁਣ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ, ਗਹਿਰੀ ਲਾਲਸਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਥਿਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਪਣੇ ਮਸਤ ਮਿਤਰ ਦੀ ਪੀਛੇ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਮੋਰ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਪੰਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂਜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਲੋਂ ਡਾਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਜਸੀ ਹਾਥੀ, ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਬਤਖਾਂ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤਲਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਗਾੜਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਿਆਵਾਂ, ਹੁਣ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਰੇਤਲੇ, ਸੁੱਚੇ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਕਾਂਜਾਂ ਤੇ ਜਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੰਸ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਝਰਨਿਆਂ, ਹਵਾ, ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮੁਕ ਚੁੱਕੀਆਂ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ, ਹੁਣ ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਾਂਝ, ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਕੰਪਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ। ਰਾਤ, ਆਪਣਾ ਮਿੱਠਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਵਿਖਾਉਂਦੀ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ, ਚੰਨਣ ਦੇ ਚੋਲੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੱਕੇ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਕਾਂਜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੀ, ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਾ। ਵੱਡੇ ਤਲਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁੱਤਾ ਹੰਸ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰਾ ਚੰਨ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਤਲਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਕਮਲ ਤੇ ਜਲ-ਨੀਂਬੂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ, ਹਵਾ ਚਲਦੀ, ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਸਾਂਡਾਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨਵੀਂ ਚਿੱਟੀ ਕਾਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਧੋਤੀ ਹੋਈ ਚਿੱਟੀ ਕਪੜੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਧਾ ਕੇ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੂ ਪੀ ਕੇ ਮਸਤ ਹੋਏ ਭੌਂਰੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਕਮਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਚਾ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਕਾਂਜਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਪੱਕੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੇ ਖੇਤ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਚੰਨ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁਣ ਮੁਕ ਗਿਆ। ਅੱਜ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਰੀਆਂ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ। ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਕਾਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਢੱਕੇ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਜਲ-ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਨਵਾਂ ਵਿਆਹ ਹੋਈਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ ਲਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਣ-ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਭੌਂਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਮਦੇਵ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੀਰ ਤਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਭਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਹੁਣ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਤ ਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਆਪਣੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢੇ ਵਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਜਜਿਤ ਨਾਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕਮਰ ਵਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ, ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਕੁਰਲੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਿੱਠੇ, ਹੁਣ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਸੱਤ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਸਨਾ ਰੁੱਖ, ਫੁੱਲਦਾਰ ਕੋਵਿਦਾਰ, ਬੰਧੁਜੀਵ ਫੁੱਲ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸ਼ਯਾਮਾ ਪੌਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਰ ਥਾਂ ਹੰਸਾਂ, ਕਾਂਜਾਂ, ਚਕਰਵਾਕ ਤੇ ਕੁਰਲੂ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਬਾਰਸ਼, ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੌ ਸਾਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗੀ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿਚ, ਹੁਣ ਮੁਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।