ਇੰਦਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਥਿਰ ਖੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਬੱਦਲ, ਜੋ ਗੂੜ੍ਹੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹੁਣ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਬੱਦਲ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਾਥੀ। ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਮੀਂਹਾਂ, ਕਟਜਾ ਤੇ ਅਰਜੁਨਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਤੇਜ਼, ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਹਲਕੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਅਚਾਨਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪਹਾੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਚੰਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਜੀਂ ਆਈ ਹੋਈ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਪਤਝੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸਪਤਚਛਦਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਚਲ-ਫਿਰ ਵਿਚ ਵੰਡ ਗਈ ਹੈ। ਚਿਤ੍ਰਵਤੀ ਲਕੜੀ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੇ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ, ਚੌੜ੍ਹੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੰਸ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੌਡਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੋਭਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ: ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚ, ਘਮੰਡੀ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ। ਅਸਮਾਨ, ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੰਗੀਨ ਪੰਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮੋਰਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਭਾ ਵੀ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨੇ-ਪੀਲੇ, ਆਖਾਂ ਨੂੰ ਰਸ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਨਰਮ ਸੁਗੰਧ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਚਲਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਤਲਾਬਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਸਤ ਤੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੈ; ਨਰਮ ਹਵਾ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ; ਦਿਸਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਚਮਕਦਾਰ। ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਿਕਣੀ ਮਿੱਟੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਟਾ ਧੂੜ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਤਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ—ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਸਮਾਂ। ਬਲਦ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਖੁਸ਼, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਮਸਤ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਗਾਂਆਂ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਡੰਗ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ, ਤੀਬਰ ਲਾਲਸਾ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ। ਮੋਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਖੁਦ-ਸਜੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂਜਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਹੋਵੇ। ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ, ਬਤਖਾਂ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਤਲਾਬਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਲਬਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਡੂੰਘਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ, ਹੁਣ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ, ਰੇਤਲੀ, ਸਾਫ, ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਾਂਜਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੰਸ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਰੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਨਦੀਆਂ, ਝਰਨਿਆਂ, ਹਵਾ, ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਮੁਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ—ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬਿਲਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਣੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਤੇ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ, ਚੰਨਣ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਕੰਪਦੇ ਛੂਹ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਾਂਗ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ, ਆਪਣਾ ਨਰਮ ਚਿਹਰਾ ਚੰਨ ਦੀ ਉਗਣ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚੰਨਣ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨਕੇ, ਨਿੱਕੀ-ਸਫੈਦ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੱਕੇ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਕਾਂਜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉੱਡਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਾ ਇਕਠੇ ਗੁੰਦੀ ਹੋਈ। ਵੱਡਾ ਤਲਾਬ, ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਇਕ ਸੋਏ ਹੰਸ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪੂਰਾ ਚੰਨ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਸੋਹਣੇ ਤਲਾਬ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਬਲਦਾਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨਵੀਂ ਸਫੈਦ ਕਾਸ਼ ਘਾਹ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਧੋਈ ਹੋਈ ਚਾਦਰ, ਨਰਮ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਮਧੂ ਪੀ ਕੇ ਮਸਤ ਹੋਏ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੌਡਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹਵਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ। ਸਾਫ ਪਾਣੀ, ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ, ਕਾਂਜਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਪੱਕੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤ, ਨਰਮ ਹਵਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੰਨ, ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮੀਂਹਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁਣ ਮੁਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ, ਨਦੀ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੀ ਚਲਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ ਹਨ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਰੀ ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਕਾਸ਼ ਘਾਹ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਜਲ-ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਵਿਆਹਤਾ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ arrow-wood ਦਰੱਖਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣਾ ਤੀਬਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਬਲ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬੱਦਲ, ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਕੇ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਤਲਾਬਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਸਲ ਦੇ ਕੇ, ਹੁਣ ਪਾਣੀ-ਭਰਣ ਵਾਲੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਲੁਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਪਤਝੜ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢੇ ਵਿਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਜਜਤ ਨਾਰੀ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਵਿਖਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਾਣੀ, ਸਾਫ ਤੇ ਕੁਰਲ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤਲਾਬਾਂ ਵਿਚ ਸੁਹਾਵਣਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸੁਭਾਵਕ, ਹੁਣ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਤੇ ਸੱਤ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਆਸਨਾ ਦਰੱਖਤ, ਖਿੜਦੇ ਕੋਵਿਦਾਰ, ਬੰਧੁਜੀਵ ਫੁੱਲ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ-ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸ਼ਯਾਮਾ ਪੌਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਝੜ ਦੀ ਰੁੱਤ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜੀਂ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਪੰਛੀ, ਦਰੱਖਤ, ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ, ਸਭ ਇਸ ਨਵੀਂ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।