ਇੱਕ ਵਾਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਣਾਂ 'ਤੇ ਫਲ ਖੋਜਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਸਹਿਨੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇਕੱਲੇ ਪਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਹਾਰ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹੋ? ਜਦੋਂ ਲਾਜ ਤੁਹਾਡੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੋੜਦਾ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਰਮ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਟੱਲ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਵੱਲ ਲਗਾਓ, ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ। ਹੇ ਨਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਾਨਕੀ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵੀਰ ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬਿਨਾ ਸੜੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।" ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਇਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਜੇਹੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲੇ, ਲਾਭਦਾਇਕ, ਨੀਤੀਯੁਕਤ, ਧਰਮ-ਮਈ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦੇ ਫਲ 'ਤੇ ਕਦੇ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਇੰਦਰ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਪੱਕਾ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਦਲ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਗੜਗੜਾਹਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਬੱਦਲ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਮਸਤ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕੁਟਜ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੀਂਹ ਰੁਕ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਖੀ ਭਰਾ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਹਾਥੀਆਂ, ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅਚਾਨਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਾੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਧੋਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਚੰਨ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਤਲਕਦੇ ਜਾਪ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸਪਤਚਛਦ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ ਹੈ।" "ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੋਖਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਰੌਣਕ ਹੈ।" "ਵੱਡੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਚੌੜੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੰਸ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਹਨ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਚਮਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ: ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਣੀ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ।" "ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਹੁਣ ਬੱਦਲ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰੰਗਦਾਰ ਪੰਖਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਰਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਹਨ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਭਾ ਵੀ ਗਈ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।" "ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੇਲੀਆਂ ਸੋਨੇ-ਪੀਲੇ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵੱਧ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਹਣੀ, ਨਰਮ ਸੁਗੰਧ ਛੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਅੱਜ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਚਲ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੋਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਸਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਆਲਸੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" "ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਧੋਤਾ ਹੋਇਆ; ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੈ; ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀਆਂ ਠੰਡੀ ਹਵਾਵਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" "ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਿਕਣ ਮਿੱਟੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਮੋਟੀ ਧੂੜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ—ਇਹ ਸਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ ਹੈ।" "ਬਲਦ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਧੂੜ ਲਪੇਟੇ, ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸੁਕ, ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਲਲਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।" "ਮੋਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਭਾਵਾਂ, ਖੁਦ-ਸਜਾਈਆਂ ਪੰਖਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆ ਕੇ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰੌਂਸ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ ਡਾਂਟੇ ਹੋਏ, ਆਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।" "ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ, ਟੁੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਬਤਖ ਤੇ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਪੋਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਕੇ, ਡੂੰਘਾ ਪੀਦੇ ਹਨ।" "ਨਦੀਆਂ, ਹੁਣ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਰੇਤਲੀ, ਸਾਫ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਕ੍ਰੌਂਸ ਤੇ ਜਲ-ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹੰਸ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਤਰਦੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ, ਨਦੀਆਂ, ਝਰਨਿਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ, ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ—ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" "ਕਈ-ਰੰਗੀ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ ਹਨ।" "ਸੰਝ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਦੀ ਕੰਪਦੀ ਛੁਹਟ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ, ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ, ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਰਾਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਰਮ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਦੇ ਉਗਣ ਨਾਲ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਖੁਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਦਨੀ ਦੇ ਲਹਿੰਗੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ, ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਪੱਕੇ ਚੌਲ ਖਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਕ੍ਰੌਂਸ ਦੀ ਲੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਡਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੂੰਦੀ ਹੋਈ।" "ਵੱਡਾ ਪੋਖਰ, ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੋਇਆ ਹੰਸ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਹਨ ਤੇ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਸੋਹਣੇ ਪੋਖਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੇ ਕਮਲ ਤੇ ਜਲ-ਨੀਲੋਫਰ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵਿਅੰਗੀ ਨਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਜਾਪਦੇ ਹਨ।" "ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਵੰਸਰੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦਹਾੜਾਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" "ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਨਵੀਂ ਚਿੱਟੀ ਕਾਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਧੋਏ ਹੋਏ ਕਪੜੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਨਰਮ ਝੋਕੇ ਨਾਲ, ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ, ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੁ ਪੀ ਕੇ ਮਸਤ ਹੋਏ ਭੰਬੀਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ, ਹਵਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਸਾਫ ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਕ੍ਰੌਂਸ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਪੱਕੇ ਚੌਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤ, ਨਰਮ ਹਵਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੰਦ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੁਣ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" "ਅੱਜ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਆਲਸੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੰਗ-ਰੂਪ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿਚ, ਮੈਥਿਲੀ ਦੀ ਯਾਦ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।