ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਧਾਰਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਾ ਵੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਅਪਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਬਾਂਦਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ, ਇਸ ਮੀਂਹ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰੋ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੀਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਉਣਤੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਸਮਾਨ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਨਾ ਬਿਜਲੀ ਸੀ, ਨਾ ਬੱਦਲ, ਕੇਵਲ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਚਾਂਦਨੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ ਧੀਮਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਤਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੰਦਾ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਂਦਾ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਯੂਪੁਤਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਦੇ ਕੁਸ਼ਲ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਨ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬਚਨ ਜੋ ਹਿਤਕਾਰੀ, ਸੱਚੇ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਨੀਤੀ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਮਾਣ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੂਤਿ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਜੁਟਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਮ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਜੋ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਦੰਡ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਲਈ ਜੋ ਕੰਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਭਾਉ। ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਪਰ ਜੋ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਤਰ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਅਸਲ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਲਈ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਅਜੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਜ਼ਾਮ ਦਿਓ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ ਕਿ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਘਵ ਤੁਹਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਧੂਤਿ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਕਾ, ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਅਦ্বਿਤੀਯ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਕਰੋ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਾਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ। ਸਮਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ; ਕੇਵਲ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੁਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੋ ਹੀ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜ ਤੇ ਜਾਨ ਨਾਲ ਬਦਲਾ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ? ਹੇ ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਦਸ਼ਰਥਪੁਤਰ ਰਾਮ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ, ਮਹਾਂਨਾਗ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਿਚਕਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਉਪਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ। ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ, ਮਰੁਤ ਜਾਂ ਯਕਸ਼ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ – ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਨਾ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਲਈ ਉਹ ਕਰੋ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਤੁਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਹੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੌਣ, ਕਿੱਥੋਂ, ਕੀ ਕਰੇ; ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਣਗਿਣਤ, ਅਜੇਤ ਬਾਂਦਰ ਖੜੇ ਹਨ। ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਚਿਤ ਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਚੰਗੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਜੋ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਰਣੈ ਵਾਲੇ ਬਾਂਦਰ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਲਦੀ ਲੈ ਆਉਣ। ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ। ਜੇ ਕੋਈ ਬਾਂਦਰ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ, ਉਹਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੋਚ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਬਾਂਦਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਉਣ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ।” ਇੰਝ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਤੀਸਰੇ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਪਟਾ ਖੁਲ ਗਿਆ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਾਂਦ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਹਿਰਾ ਕਰ ਗਈ।