ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੰਬ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਕੋਪਲੇ ਉੱਗ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਤਵਾਏ ਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੋਰ, ਮੀਂਹ ਦੀ ਮੌਜ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਾਣੀ, ਜੋ ਸੂਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਝੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਪਿਆਸੇ ਪੰਛੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ ਝੜ ਗਏ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਇੰਨੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ। ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਗੂੰਜ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਰਿਦਮ ਵਾਲੀ ਬੁਲਾਹਟ, ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਗੜਗੜਾਹਟ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਨੋਖਾ ਸੰਗੀਤ ਰਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਫਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ, ਕਦੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ, ਕਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਰਤਨ ਜਿਹੀ ਪੂੰਛ ਫੈਲਾਈ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ—ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਜਾਗ ਪੈਣ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਜਾਗੇ ਬਾਂਦਰ, ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ, ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਕਵਾਂ ਪنا ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਗਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਤੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ, ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੰਝ ਲੱਗਦੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ। ਜੰਗਲ, ਜਿਹੜਾ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ। ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਖੜੇ ਦਿਸਦੇ। ਹਾਥੀ, ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਨੋਹਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਸਤ ਮੋਰ ਬੋਲਦੇ, ਅਤੇ ਘਾਹ ਇੰਦਰਗੋਪਾ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭੌਰੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੀਂਹ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਾਜ਼ਾ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪਰਾਗ ਚੁੰਨਦੇ। ਮਹਾਰਥੀ ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਹੋਏ, ਗਾਂ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਸ਼ੇਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗਦੇ, ਰਾਜੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਪ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੱਦਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਸਰੋਵਰ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਗਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ, ਹਵਾ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਗਦੀ, ਨਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਨਾਰੀਆਂ ਗੁਆ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਆਏ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਤੇ ਚਮਕ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਨਾ ਤਾਰੇ ਦਿਸਦੇ, ਨਾ ਸੂਰਜ; ਧਰਤੀ, ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਗਈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਲੁਕ ਗਈਆਂ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਧੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਚੌੜੀਆਂ ਝਰਨਾਂ ਸੂਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ। ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਝਰਨਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਟਕਰਾ ਕੇ, ਇੰਝ ਲੱਗਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹੋਣ। ਝਰਨਾਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿੱਗਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਢਲਾਨਾਂ ਨੂੰ ਧੋ ਰਹੀਆਂ, ਸੂਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਇੰਝ ਲੱਗਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਖਰ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਜਦ ਪੰਛੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਕਮਲ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਚੰਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ, ਤਦ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਫੌਜਾਂ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰੀਆਂ ਹਨ, ਲੜਾਈਆਂ ਤੇ ਰਸਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਦਰਪਦ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸਾਮ ਗਾਇਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਭਰਤ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਆਢ੍ਹ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਭਰ ਗਈ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਧਾਰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨੇ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੀਂਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਲੰਘਣਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਵਣ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਪਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੌਸਮ ਅਭਿਆਨ ਲਈ ਅਣੁਕੂਲ ਨਹੀਂ, ਰਸਤੇ ਬੜੇ ਔਖੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਵੀ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਉਪਰੋਂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਵੀ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਜਦ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਪਛਾਣ ਲਵੇਗਾ, ਸੁਗਰੀਵ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਯਾਦ ਕਰ ਲਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੈਂ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਆਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕ ਵੀਰ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਅਪਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਬਚਨ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ, ਇਹ ਮੀਂਹ ਸਹਿਣ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਉਨੱਤੀਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਆਕਾਸ਼ ਸੁੱਚਾ, ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਧੁਰ ਚੰਨਣੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਗ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਤਾਰਾ ਨਾਲ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਮੰਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹਿਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਧਨ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ।