ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ 'ਤੇ ਵੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਮੀਂਹਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੇਖ, ਅਸਮਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਮਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਿੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੁਟਜ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਲਾਲੀ ਅਤੇ ਪੀਲਾਪਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਐਸਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਚੰਦਨ ਵਰਗੀ ਪੀਲੀ ਝਲਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸਮਾਨ ਫਿੱਕਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਵਿਆਕੁਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਗਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਰੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਕਪੂਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੰਢੀਆਂ ਤੇ ਕੇਤਕਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੀਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੇਤਕਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੁਗਰੀਵ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਹਾੜ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮੜੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨੈਊ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚ ਹਵਾ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਅਸਮਾਨ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਦਰਦ ਵਿਚ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਜਲੀ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਐਸੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਡਰੀ ਹੋਈ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕੁਟਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ—ਕੁਝ ਰੁੱਖ, ਮੀਂਹ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਭਰੇ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਧੂੜ ਬੈਠ ਗਈ ਹੈ, ਹਵਾ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਤਪਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਝੀਲਾਂ ਵੱਲ ਪਰਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ; ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ। ਅਸਮਾਨ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਹਨੇਰਾ; ਕਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਨਦੀਆਂ, ਸਰਜਾ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਖਣਿਜਾਂ ਦੀ ਲਾਲ ਰੰਗਤ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ। ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਜੰਬੂ ਫਲ, ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਵ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣੀ ਗੂੰਜ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲਲਕਾਰ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘਾਹ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੋਰ ਨਚਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਦੁਪਹਿਰਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬੱਦਲ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰਸਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਵੱਲ ਉੱਡ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਸਫੈਦ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਨਵੇਂ ਹਰੇ ਘਾਹ, ਨੌਜਵਾਨ ਟੈਂਡਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਗੋਪਾ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਲੱਕ ਦਾ ਰੰਗਾ ਹੋਇਆ ਚੁੰਨੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਤੋਤੇ ਦੀ ਪੀਲਾਪਣ ਛਾਂ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਦਰਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਖੁਸ਼ ਮਿਜਾਜ਼ ਸਾਰਸ ਬੱਦਲ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਚੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਭਰਪੂਰ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ; ਬਲਦ ਵੀ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ, ਬੱਦਲ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ—ਇਹ ਸਭ ਵਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਵਰ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ, ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਆਰਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਮੋਰ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਹਨ। ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲੀਆਂ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਵੇਂ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਰਸ ਚੁਗ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਮਸਤ ਹੋਣੀ ਛੱਡ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੰਬੂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਪੱਕੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਗੁਲਾਲ ਦੇ ਢੇਰ ਹੋਣ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਸ ਚੁੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਐਸੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਥੀ ਹੋਣ। ਇਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਰ ਅਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ; ਕਿਤੇ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਨੱਚਣ ਨਾਲ; ਤੇ ਕਿਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮਸਤ ਹੋਣੀ ਨਾਲ—ਇਹ ਜੰਗਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੰਬ, ਸਾਲ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਟੈਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਮਧੁ ਰਸ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਰ ਮੀਂਹ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਦਿਰਾ-ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੋਵੇ। ਸਾਫ਼, ਚਿੱਟਾ ਪਾਣੀ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦਾ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਲੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ, ਪਿਆਸੇ, ਫਿੱਕੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਪਹਾਰ ਹੋਵੇ। ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਮੀਠੇ ਸੁਰ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੈਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਐਸਾ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਮੋਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਦਰ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਆ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਚੀਕਦੇ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਸਰਾ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਚਕਵਾ ਚਿੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਢਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਫੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਪਤੀ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ, ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹੋਣ; ਜੰਗਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਬੱਦਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਹਾਥੀ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਦੰਬ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਹੈ, ਮੋਰ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਾਹ ਇੰਦਰਗੋਪਾ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰੀ ਕਰਕੇ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ, ਵਿਛੋੜਾ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।