ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਭਰੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬਚਨ ਇਕ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮੰਗਲਕਾਮੀ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੋ ਦੁੱਖ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਟੁੱਟ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਪਤਝੜ ਦੀ ਰੁੱਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਵੀਰ ਮਦਦ ਦਾ ਬਦਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਕ੍ਰਿਤਘਣਤਾ ਮਹਾਨ ਪਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਮੰਗਲਮਈ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਾਨਰ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਪਤਝੜ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ, ਇਹ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਸਹਿਣ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ। ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਇਹ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਗੁਜ਼ਾਰੋ। ਇਸ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।" ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਚਕ ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਈਵੇਂ ਸੱਪਟਕ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮਾਲ੍ਯਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਵੇਖ, ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ, ਜੋ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਾਂਗੂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਵਰਖਾ ਰੂਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਨਮ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕੁਟਜ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਲਾਲੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਲਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਸੰਧੂਰ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕਾ, ਅਸਮਾਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬੇਕਰਾਰ ਜਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਨਾਰੀ ਰੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੰਫ਼ਰ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਠੰਢੀਆਂ ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹਨ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੀਣ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੇਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਪੂਰਨ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹਨ, ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ। ਪਹਾੜ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਮੜੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਜਿਉਂ ਜਨੇਊ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਅਸਮਾਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੇ ਚਾਬਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਗੱਜਣ ਨਾਲ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਪ ਰਿਹਾ ਜਿਵੇਂ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਬਿਜਲੀ ਜਦੋਂ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਨ, ਹੁਣ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਗੁੰਮ ਹਨ। ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਖਿੜੇ ਕੁਟਜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ, ਕੁਝ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਵਰਖਾ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਤਰਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਅੱਜ ਮਿੱਟੀ ਬੈਠ ਗਈ ਹੈ, ਹਵਾ ਹੌਲੀ ਹੈ, ਤਪਸ਼ ਘਟ ਗਈ ਹੈ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਰੁਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ, ਆਪਣੇ ਝੀਲਾਂ ਵੱਲ ਪਰਤਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਰਸਤੇ, ਜੋ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਧੋਏ ਗਏ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਰਥ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ। ਅਸਮਾਨ, ਕਿਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਾ, ਕਿਤੇ ਸਾਫ਼, ਕਿਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸਤਹ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਪਹਾੜੀ ਨਦੀਆਂ, ਸਰਜਾ ਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ, ਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਬੁਲੰਦ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਸ ਭਰੇ ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਫਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭੰਵਰੇ ਮੰਡਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲ ਰਹੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੂਰੇ ਪੱਕੇ ਆਮ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਤੇ ਬਗਲੇਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣ, ਜਿਵੇਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਹੋਣ। ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਘਾਹ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਹਰੇ ਭਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਮੋਰ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਬੱਦਲ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਬਗਲੇਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਗਲੇਆਂ ਦੀ ਲਾਈਨ, ਜੋ ਉੱਡਦਿਆਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਸਫੈਦ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ, ਨਵੀਂ ਹਰੀ ਘਾਹ, ਨੌਣੀਆਂ ਕੋਪਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਗੋਪ ਲਾਲ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਲੱਕ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਚੁੰਨੀ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੋਤਾ-ਰੰਗੀ ਛਾਂ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਨੀਂਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਨਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਖੁਸ਼ ਬਗਲਾ ਬੱਦਲ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਮੋਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹਨ; ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਬਲਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਬੱਦਲ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਸੋਚਦੇ, ਨੱਚਦੇ, ਆਰਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਪਰ ਮੋਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਹੋਏ, ਤੜਪ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਰਖਾ ਪੈਂਦਿਆਂ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਭੰਵਰੇ, ਨਵੇਂ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਆਪਣੀ ਮਸਤਿ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗੇ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਤੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭੰਵਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਸ ਚੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ, ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਥੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੱਜਣ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਰ ਗੂੰਜ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਅਡੋਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ।