ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਬੈਲ-ਸੀੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘਟਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਗਜ, ਗਵਕਸ਼, ਗਵਯ, ਸ਼ਰਭ, ਗੰਧਮਾਦਨ, ਮੈੰਦ, ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਹਨੁਮਾਨ ਅਤੇ ਜਾਮਬਵਾਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ, ਮਨੋਹਰ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੁਆਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਕਾਰਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਅੰਗਦ ਦਾ ਵੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼' ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਲਾਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਉਪਸਥਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਮਨੋਹਰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਚੁੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਰੂਮਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਰਾਜ ਪਾ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸਤਾਈਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਨਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਬਾਘਾਂ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਸ-ਪਾਸ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਜਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੂਟਿਆਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਭਾਲੂ, ਲੰਬੀ ਪੂੰਛ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਪਹਾੜ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਕਹੀ: "ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਬਿਤਾਵਾਂਗੇ; ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ ਬੜੀ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ।" "ਇਹ ਚੋਟੀ ਚਿੱਟੇ, ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮੈਡਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਜੈਸਮਿਨ, ਕੁੰਦ, ਸਿੰਦੂਵਾਰਾ, ਸ਼ੀਰਿਸ਼ਾ, ਕਦੰਬ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਸਰਜ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਪੋਖਰ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਡੀ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਢਲਾਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗੁਫਾ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁਭਾਵੀ, ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਆੜੀ ਥਾਂ ਹੈ।" "ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂਹਰੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਚੌੜਾ, ਸ਼ੁਭ, ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਸੁਰਮਾ ਦੇ ਢੇਰ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਸੁਰਮਾ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀ ਹੋਈ, ਬੱਦਲ ਵਰਗੀ ਉੱਚੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।" "ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਹਿੰਦੀ ਦਰਿਆ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਨਵੀ। ਇਹ ਚੰਦਨ, ਤਿਲਕ, ਸਾਲ, ਤਮਾਲ, ਅਤਿਮੁਕਤਕ, ਕਮਲ, ਸਰਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਇਥੇ ਵਾਨੀਰਾ, ਤਿਮਿਦਾ, ਬਕੁਲ, ਕੇਤਕ, ਹਿੰਤਾਲਾ, ਤਿਨੀਸ਼ਾ, ਨੀਪ ਅਤੇ ਵੇਤਸ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਔਰਤ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਵੇ।" "ਇਹ ਦਰਿਆ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਰ ਝੁੰਡ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਸੁੰਦਰ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਿਆ ਕਈ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।" "ਕਿਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਕਿਤੇ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਚਿੱਟੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਮੁਦਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ। ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਤੈਰਦੇ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਦਰਿਆ, ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁਭਾਵੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੀ ਹੈ।" "ਚੰਦਨ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਭੀ ਇਕੱਠੀਆਂ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ।" "ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੈ ਇਹ ਥਾਂ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਨਾਸ਼ਕ! ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗੇ। ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਜੰਗਲ ਹੈ; ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ।" "ਹੁਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਪਰ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣਾ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਘਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।