ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਦਰਿਆ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਵਹਿ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਨੱਚਦੀਆਂ ਤੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਹ ਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਜਦੋਂ ਪਵਨਦੇਵ—ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ—ਇਹਨਾਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੋ। ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਮਿਲੇਗੀ।" ਪਵਨਦੇਵ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਖਿਆ, "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨੀ ਛਿਨ-ਭੰਗੁਰ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਨਦੇਵ ਦੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੌ ਧੀਆਂ ਹੱਸ ਪਈਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" ਉਹ ਧੀਆਂ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਐਸਾ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਆਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜਤੀ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਤੀ ਚੁਣਣੀਆਂ ਹਾਂ।" "ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੇਣਗੇ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਪਤੀ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਵਨਦੇਵ—ਹਰੀ—ਬਹੁਤ ਰੁੱਸ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਧੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਮੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਉਂਗਲੀ ਵਰਗੇ ਪਤਲੇ ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰੀਆਂ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮਤ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਧੀਆਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਦੱਸੋ ਧੀਆਂ, ਕਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਐਸਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ ਹੋ, ਦੱਸਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸੌ ਧੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਲਾ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਪਿਤਾ, ਪਵਨਦੇਵ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਅਨਾਚਾਰੀ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਲੁੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।" "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ; ਜੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹਾਂ।" "ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਆਂ, ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਵਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਮਾਰਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਧੀਰਜ ਰੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਬੇਟੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।" "ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੋਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਧੀਰਜ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ; ਪਰ, ਧੀਰਜ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਧੀਰਜ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਾਨ, ਸੱਚਾਈ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਯ ਹੈ।" "ਧੀਰਜ ਹੀ ਮਾਣ, ਧੀਰਜ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਧੀਰਜ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹੀ ਦੇ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਉਜਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਚੂਲੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਇੱਕ ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀ ਸੋਮਦਾ, ਜੋ ਊਰਮਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਦੱਸ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਸੋਮਦਾ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਣਿਕ ਤਪ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ। ਮੈਂ ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਬ੍ਰਹਮਣਿਕ ਰਸਤੇ ਆਈ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਰਾਜਾ, ਕਾਂਪਿਲਯਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਸੌ ਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨਾਲ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੌ ਧੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੇ ਵਿਗਾੜ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਸੌ ਧੀਆਂ ਪਰਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਨੰਦ ਮਨਾਇਆ।