ਜਦੋਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਪਰੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਰੋ ਪਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਪਹਾੜੀ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁੰਨ-ਸਮਾਧੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਵੀ ਦੁਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਛਾ ਗਈ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਅੱਗ ਲਈ ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਪਲਕੀ ਉਤਾਰੀ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਤਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਲਕੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਤਾਰਾ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿਚ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ: "ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ!" ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ, ਬਲਵਾਨ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸੱਜਣ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ! ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਸੀਜੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ?" "ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਇੱਥੇ ਵੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ।" ਤਾਰਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੀ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਹੇ ਵਾਨਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਿਧਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਹ ਤੇਰੀਆਂ ਵਾਨਰ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਸਤੇ ਤੇ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਥੱਕ ਗਏ ਹਨ—ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ?" "ਇਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਚੰਨ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ?" "ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਹਨ, ਤਾਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਗਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ।" "ਇਹਨਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਜੇਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦੇ; ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਰਮਣ ਕਰੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਾਨਰ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵੀ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਰੋਦਿਆਂ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਦੁਖ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਲਾਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਲੰਮੇ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਭ ਦਰਿਆ ਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਲੀ ਲਈ ਜਲ-ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੁਖੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਰਾਮ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਪਰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਨਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਈ ਸੀ—ਉਹ ਵਾਲੀ ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛੱਬੀਵੇਂ ਸਰਗ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਅਤੇ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਸਭ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਹਨੂਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਰਾਜ, ਜੋ ਵੱਡੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਸ਼ੁਭ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—" "ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਵੇਗਾ; ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਅਭਿਅੰਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦੇਵੇਗਾ; ਤੂੰ ਇਸ ਸੁਹਣੇ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਆ।" "ਆਪਣਾ ਰਾਜ-ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ।" ਹਨੂਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਗਏ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ— ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਚਾਹੇ ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਗਰ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸੁਗਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੈ।" "ਉਹ ਮਹਾਨਵੀਰ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ— "ਜੋ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਮਹਾਨ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਓ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ੌਰਯ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਗਦ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਯੁਵਰਾਜ ਦੇ ਪਦ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨਾ, ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ।" "ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਸ਼ੁਭ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਹਾਂਗਾ।" "ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਸੁਹਾਵਣੀ ਹਵਾਵਾਂ, ਵਧੀਆ ਪਾਣੀ, ਕਈ ਕੌਲਾਂ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ।" "ਜਦ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਆਵੇਗਾ, ਤਦ ਰਾਵਣ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਵਾਅਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ।" "ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ।" ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ— ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਮੁੱਖੀ ਵਾਨਰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਬਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਮੁੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।