ਵਾਲੀ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਪਲਕੀਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਪਲਕੀਨ ਇੰਨੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ ਕਿ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਐਸਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਲਕੀਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰੋ।” ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਅੰਗਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਨਿਰਜੀਵ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਲਕੀਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਇਸ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਨਾਲ ਕਰੋ।” ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਵਾਨਰ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨ ਛਿੜਕਦੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਪਲਕੀਨ ਪਿੱਛੋਂ ਆਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਵਾਸਤੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਤਾਰਾ ਆਦਿ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ’ਚ ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਰੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪਿੱਛੇ ਆਈਆਂ। ਤਾਰਾ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ ਸਾਰੀਆਂ ਵਧੀਆਂ, “ਹੇ ਵੀਰ! ਹੇ ਵੀਰ!” ਆਖਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਚਲੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਦੁਖ ਭਰੇ ਸੁਰਾਂ ’ਚ ਰੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੰਗਲ ’ਚ ਚਲੀਆਂ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਣ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਰੋ ਰਹੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ—ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਚ। ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਪਲਕੀਨ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਤਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਲਕੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਤਾਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, “ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਹੇ ਮੇਰੇ ਰਖਵਾਲੇ! ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ! ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਦ ਕਿ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਉਡਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਤ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਧਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਇਹ ਰਹੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵਧੀਆਂ, ਵਾਨਰ ਵਧੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਥਕ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈਆਂ ਹਨ—ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ? ਇਹ ਚੰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਸੁਗਰੀਵ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਹੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜਾ? ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੰਤਰੀ, ਤਾਰਾ ਆਦਿ, ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਭ, ਲੋਚਨ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਵਧੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਪ ਵੀ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਅੰਗਦ ਨੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਅੱਗ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚਿਤਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਉਲਟੇ ਪੈਰ ਘੁੰਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਕੇ, ਵਧੀਆਂ ਵਾਨਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਸੁਭਾਗ ਰਿਵਰ ਉੱਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਗਏ। ਉਥੇ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ, ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਲੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀਦਾਰ ਸਨ, ਆਪ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਜਦ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਮਹਾਬਲੀ ਵਾਲੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਈ, ਜੋ ਇక్షਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਇਥੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛੱਬੀਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਦੁਖੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਗਏ, ਜੋ ਬੜੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਧੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਹਨੁਮਾਨ, ਪਵਨ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਵਧੀਆ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਵੇਗਾ; ਉਸ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇਲ ਲਗਾ ਲਏ ਹਨ।” “ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਦਰ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਆਓ। ਆਪਣਾ ਸਾਂਝ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ।” ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਵੈਰੀ-ਸੰਘਾਰਕ, ਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਚਾਹੇ ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੈਂ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਹਨੁਮਾਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸੁਗਰੀਵ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਾਜ ਅਰੋਹਣ ਤੱਕ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਹ ਘੜੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।