ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਪਛਤਾਵਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਜਤਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਘਾਤਕ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਿਆ। ਮੈਂ ਇਕ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਡਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਏ ਰਿਹਾ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਫਿਰ ਕਦੇ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰੀਂ।' ਉਸ ਵਲੋਂ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਉੱਚਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਨੀਚਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਸਹਣਯੋਗ, ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਤੇ ਕਦੇ ਚਾਹੁਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ। ਹੇ ਮਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪਾਪੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਇਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੌਣ ਭਰਾ-ਘਾਤੀ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਣਾ ਚਾਹੇਗਾ? ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਘਰ-ਬੰਧਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਅਧਰਮੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਾਪੀ, ਨਿੰਦਤ ਤੇ ਨੀਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਵੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੇਲਾ ਖੱਡ ਵਿਚ ਆ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਾਪੀ ਰੋਗ ਮੈਨੂੰ ਪਾਗਲ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਆ ਕੇ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਇਹ ਅਸਹਣਯੋਗ ਪਾਪ ਮੇਰੀ ਅੰਦਰਲੀ ਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪੀਲਿਆ ਤੇ ਤਪਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸਾਰੇ ਬਲੀ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਕੁਲ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਦ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਹੁਣ ਅੱਧਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਗਦ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ? ਅਤੇ, ਹੇ ਵੀਰ, ਭਰਾ ਤਾਂ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ। ਅੱਜ ਅੰਗਦ, ਜੋ ਬੜਾ ਵੀਰ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵেশ ਕਰਾਂਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਾਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਡੇਰੇ ਵਾਨਰ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨਗੇ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਤੇਰਾ ਕੰਮ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੇਰੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਅਯੋਗ ਤੇ ਕੁਲ-ਘਾਤੀ ਹਾਂ, ਜੀਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣ, ਹੇ ਰਾਮ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਸੀ—ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਰੋਣ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਮੁੱਖ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਵਾਨਰ-ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਤਾਸ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਰਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ। ਤਾਰਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਜਲਦੀ ਉਸ ਕੋਲ ਗਈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਵਰਗਾ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ ਪਰ ਸਰੀਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਲਕੜੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਖੀਰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਅਨੰਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਔਖਾ, ਸੰਯਮੀ, ਪਰਮ ਧਰਮੀ, ਉੱਚੀ ਯਸ਼ਸਵੀ, ਸਮਝਦਾਰ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਸਬਰ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਖਮੀ ਹੋਏਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੂਚੇਤਨ ਹੋ; ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਪਰ ਰੂਪ ਅਦਿ-ਦੇਵਤਾ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਸੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰੋ; ਮੈੰ ਮਰੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਲੀ ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਹੇ ਵੀਰ। ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਵੀ, ਵਲੀ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀਲਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀਦੇਹਾ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ, ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪਿਆਰੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਲੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕਮੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇ। ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੋ; ਔਰਤ ਦਾ ਵਧ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੁਰਖ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਪਤਨੀ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇ ਦਿਓ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ, ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਮਾਰੋ; ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਮਤੰਗ ਰਿਖੀ ਦੇ ਉਪਵਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਵਾਨਰ ਬਲਵਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਚਿਰ ਜੀਉਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਹਿੱਤ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਹੇ ਵੀਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਡੋਲ੍ਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ਵੀ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ; ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਤੂੰ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪਾਵੇਗੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇਗਾ; ਇਹ ਰਚਨਹਾਰ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਤਾਰਾ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੱਚਵੀ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ। ਫਿਰ ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਜੋ ਉਹੀ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਤਾਰਾ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਵਿਛੜੇ ਹੋਏ ਦੀ ਭਲਾਈ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਾਗ ਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਭਾਗ ਹੀ ਕੰਮ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਭਾਗ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਾਗ ਤੇ ਰਾਜ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਘਟਦਾ; ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।