ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਕੁਸ਼ਾਂਬ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਅਤੇ ਵਸੁ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਖ਼ਸਤੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਵੀਰ ਸਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਕੁਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਓ। ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲੇਗਾ।" ਪਿਤਾ ਦੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਚੌਂਕਸ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਸ਼ਾਂਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਬੜਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੋਦਯਾ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਅਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਨੇ ਧਰਮਾਰਣਯ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ, ਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਗਿਰਿਵਰਜਾ ਨਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ। ਹੇ ਰਾਮ, ਵਸੁ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਇਥੇ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਮਾਗਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਵਿਚਕਾਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਵਸੁ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੌ ਅਤੁੱਲਨੀਆ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੋਹਣੇਪਣ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸਜ-ਧਜ ਕੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਨਦੀਆਂ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਨੱਚਦੀਆਂ, ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿਚੋਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਅਦੁਤੀ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਜੋ ਸੋਹਣੇਪਣ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਤਾਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਵਾਯੂ-ਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀ ਬਣੋ। ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾਓਗੀਆਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਛਿਨ-ਭੰਗੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਮਰ ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੋਗੀਆਂ।" ਵਾਯੂ-ਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਹੇ ਦੇਵੋ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇੰਜ ਕਿਉਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਹੇ ਦੇਵ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਤਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਆਵੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਾਕ ਕੱਟੋ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਪਤੀ ਚੁਣਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਤਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜੋ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੇਣਗੇ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਯੂ-ਦੇਵ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਮੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਂਗੂਠੇ ਜਿਹੇ ਛੋਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਡਰੇ ਹੋਏ, ਕਾਂਪਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲਿਆਏ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ, ਲਜਜਤ ਅਤੇ ਘਬਰਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਦੁਖੀ ਤੇ ਮੋੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਚਿੰਤਤ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਦੱਸੋ ਧੀਆਂੋ, ਕਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ? ਕਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਝ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਹੋ ਪਰ ਬੋਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਹੁਣ, ਉਹ ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਬੋਲੀ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਯੂ-ਦੇਵ ਨੇ ਅਸਾਨੂੰ ਅਧਰਮੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਅਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਜੁਲਮ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਸਵੈ-ਇਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਪਿਤਾ ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀਆਂ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ, ਪਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਯੂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਧੀਆਂੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਸਜਾਵਟ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ; ਪਰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜਿਹੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤੁਸੀਂ ਦਿਖਾਈ, ਉਹ ਦਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਯੱਗ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਯਸ਼ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" ਇਹ ਬੋਲ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਗਤਾ, ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਯੋਗ ਵਰ ਚੁਣਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਚੂਲੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਤੇ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਿਚ ਅਡਿੱਗ ਸੀ, ਉਥੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਰਮਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਸੋਮਦਾ ਨਾਂ ਦੀ ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀ ਆਈ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਮਦਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਈ।