ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਇੱਕ ਧਰਮਣੀਤਿ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਯੋਗਯ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਣੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸਨ: ਕੁਸ਼ਾਂਬ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਅਤੇ ਵਸੁ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੁਸ਼ਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਤਚਿੱਤ ਅਤੇ ਸਚੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ, "ਪੁੱਤਰੋ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰੋ। ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡਾ ਪুণ੍ਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।" ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਾਰੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਸ਼ਾਂਬ ਨੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਮਹੋਦਯਾ ਨਗਰੀ ਬਣਾਈ। ਅਸੂਰਤ ਰਜਸ ਨੇ ਧਰਮਾਰਣਯ ਨਗਰੀ ਵਸਾਈ ਅਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਉੱਤਮ ਗਿਰਿਵ੍ਰਜਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਵਸੁ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਮਾਗਧ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਗਧੀ ਨਦੀ, ਵਸੁ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ, ਪੁਰਾਣੀ, ਉਪਜਾਊ ਅਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਅਤੁੱਲਣੀ ਬੇਟੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਸੌ ਬੇਟੀਆਂ, ਜੋ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਸੌ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਹ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਨੱਚਦੀਆਂ ਤੇ ਵਾਦ-ਵਾਦਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀਯ ਸਨ, ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੌ ਸੁੰਦਰ, ਨਵਯੁਵਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇਵਤਾ (ਪਵਨ ਦੇਵ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੋ। ਆਪਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਚਿਰਯੁਵਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।" "ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਛਿਨਭੰਗੁਰ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੀਆਂ।" ਪਵਨ ਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੌ ਕੁੜੀਆਂ ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੀ ਧੀਅਾਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਲਈ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸਥਾਨਚੁਤ ਨਾ ਹੋਈਏ।" "ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆਵੇ, ਹੇ ਮੂੜ੍ਹ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਪਮਾਨਨਾ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵਰ ਚੁਣੀਏਗੀਆਂ।" "ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸਾਨੂੰ ਦੇਣਗੇ, ਉਹੀ ਸਾਡੇ ਵਰ ਹੋਣਗੇ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ (ਪਵਨ ਦੇਵ) ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸੌਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉਂਗਲ ਵਾਂਗ ਸੂੱਕੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਡਰ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਰੋਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸ਼ਰਮੀਦੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਤੋੜੀਆਂ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਦੱਸੋ ਧੀਆਂ, ਕਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ? ਕੌਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਐਵੇਂ ਤੋੜ ਗਿਆ? ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ ਹੋ, ਦੱਸਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਗਹਿਰੀਆਂ ਸਾਹਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸੌ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਵਨ ਦੇਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।" "ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਅਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀਆਂ।" "ਉਹ ਸਾਡੇ ਇਹ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੌ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਧੀਓ, ਧੀਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖੀ ਹੈ।" "ਸਿੰਗਾਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਧੀਰਜ ਪੁਰਖਾਂ ਲਈ; ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਧੀਰਜ ਤੁਸੀਂ ਰੱਖੀ, ਉਹ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" "ਧੀਰਜ ਹੀ ਦਾਨ ਹੈ, ਧੀਰਜ ਹੀ ਸੱਚ, ਧੀਰਜ ਹੀ ਯਜ, ਧੀਰਜ ਹੀ ਯਸ਼ ਹੈ, ਧੀਰਜ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਧੀਰਜ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਨਾਭ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਉਚਿਤ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਵਰ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਓਸੇ ਸਮੇਂ, ਚੂਲੀ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਉਜਲਾ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਚਰਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਧਰਵ ਕੁੰਵਰੀ ਸੋਮਦਾ, ਉਰਮਿਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਉਥੇ ਆਈ। ਉਹ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਧਰਮਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।