ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ: ਵਾਲੀ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ ਸੀ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੋਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਾਸੀਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ; ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਸਿੰਘ ਜਿਵੇਂ ਨਾਇਕ, ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਾਨਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਚੀਕ ਪਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੁਣ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਬਾਗ-ਬਾਗੀਚੇ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਸੁੰਨੇ ਪਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਿੰਘ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਚਮਕ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਹਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਕੌਣ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਗੱਥੇਗਾ? ਕੌਣ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਗੋਲਭਾ ਨਾਮਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਲ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਲੜਾਈ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਸੋਲਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਗੋਲਭਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਅੱਜ ਆਪ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ? ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਮੁਖੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਂਡ ਦੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਾਰਾ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਵੱਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਵੱਡੇ ਡਿੱਗੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਉਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਬਹਾਦਰ, ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਧਰਤੀ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਹੇ ਉਹ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਲੇਰੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਭਾਲੂਆਂ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਧੇ, ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਲਾਪ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ? ਇਹੀ ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਸਿਆਨਾ ਹੈ—ਇਥੇ ਹੀ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੁਣ ਉਹ ਮਰੇ ਪਏ ਹਨ; ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਉੱਚ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ। ਮੈਨੂੰ ਅਕੇਲੀ, ਅਸਹਾਇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਵੇਖ, ਮੈਂ, ਜੋ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਮਾਣ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਸਦਾ ਲਈ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਹਾਂ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਫਟਿਆ? ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਵੀ ਸੀ, ਪਤੀ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਬਹਾਦਰ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਇਕ ਔਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਧਵਾ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੋਵੇ, ਅਨਾਜ ਹੋਵੇ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਧਵਾ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਬਹਾਦਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਹੂ ਦੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਇਹ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਸਥਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਖਟਿਆ ਹੋਵੇ; ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਾਂਡ; ਅੱਜ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੀਰ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਨੀਲ ਨੇ ਉਹ ਤੀਰ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਘਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਤਾਮਬੇ ਜਾਂ ਲਾਲ ਮਿਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਸੀ, ਪੂੰਝਿਆ। ਤਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਬਹਾਦਰ ਪਤੀ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਸੀ, ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਅੰਗਦ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ-ਭੂਰੀਆਂ ਸਨ, ਆਖਿਆ: “ਵੇਖ ਪੁੱਤ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਅੰਤਲੀ ਹਾਲਤ।” ਤਾਰਾ ਨੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪੁੱਤ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ। ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਗੋਲ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਪਿਓ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਅੰਗਦ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਵੀ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਛੁਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ।” “’ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਰਹੁ ਪੁੱਤ’—ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ? ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੇਰੀ ਚੇਤਨਾ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਛੜਾ, ਸਾਂਡ ਦੇ ਮਰਨ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਰੂਪੀ ਹੋਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਅੰਤਮ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?” “ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਮਾਲਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ?” “ਰਾਜਸੀ ਮਹਿਮਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।” “ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕੀ। ਤੇਰੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਵੀ ਮਰ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੀ ਚਲੀ ਗਈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤਾਰਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ, ਪੁੱਤ ਅੰਗਦ ਨੂੰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਵਿਰਹ-ਵੇਦਨਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।