ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਚਿਰ-ਵਿਰਲੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਨਾਰਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਹੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਾਇਕ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਤਾਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਰ ਵਾਨਰਣੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੜੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਰੋਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪਾਸ, ਉਥੇ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇਗੀ। ਹੁਣ, ਇੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਜਾਂ ਅਵਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਗਲਤਫ਼ਹਮੀ ਨਹੀਂ। ਹਨੂਮਾਨ, ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪਤ्थਰ ਵਰਗਾ ਡਿੱਗ ਪਈ ਸੀ, ਬੜੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ: “ਤੂੰ ਉਸ ਲਈ ਦੁਖ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਦੁਖ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਰੀਰ ਲਈ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰੋਵੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬੁੱਲਬੁਲੇ ਵਰਗਾ ਹੈ? ਅੰਗਦ, ਤੇਰਾ ਜੀਵਤ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦੀ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੇ ਸੋਚ। ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮ।” “ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਨਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਹੀ ਵੇਖਦਾ ਸੀ, ਮਿਲਾਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਮਾਫੀ ਵਿਚ ਲਗਨ ਸੀ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਲਈ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਅਤੇ ਅੰਗਦ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਤੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਹੇ ਨਿਰਵਿਗਨ। ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ, ਤੇ ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਦਿਵਾ; ਵੰਸ਼ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਰਾਜਧਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਿਯਤਾ ਹੈ। ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦਿਵਾ, ਤੇ ਅੰਗਦ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ। ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।” ਹਨੂਮਾਨ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਰਾ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੇਰੇ ਲਈ, ਇਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਾਇਕ ਦਾ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਹੋਣਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਦ ਵਰਗੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਤੇ ਅੰਗਦ ਤੇ ਕੋਈ ਹਕ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਹੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹਨੂਮਾਨ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਅੰਗਦ ਲਈ ਨਾ ਰੱਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਆਗੇ ਵੀ, ਇਹ ਮੈਦਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨੇ ਮਾਣ ਪਾਇਆ, ਉਥੇ ਰਹਿਣਾ, ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਦੀ ਛਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਪਤੀ ਵਾਲੀ ਦੇ ਪਾਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਹਨੂਮਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਾਲੀ, ਜੋ ਥਕ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਵਾਲੀ ਨੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: “ਸੁਗਰੀਵ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ। ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਿਯਤ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਜੋ ਭਰਾ-ਪਿਆਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅੱਜ ਹੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਲੈ; ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਯਮ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” “ਹੁਣ, ਮੈਂ ਜੀਵਨ, ਰਾਜ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਾਣ, ਸਭ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਗਰੀਵ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਹੇ ਨਾਇਕ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਗਦ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਮਾਸੂਮ, ਕੰਨ ਉੱਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਅੰਗਦ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਸਰੇ ਦੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਦਾਤਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ।” “ਇਹ ਤਾਰਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰਹੇਗਾ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਅੰਗਦ, ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਯੋਗ ਦਾਖਲਾ ਕਰੇਗਾ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਵਿਖਾਏਗਾ। ਇਹ ਸੁਸ਼ੇਨਾ ਦੀ ਧੀ, ਧਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਸੁਕਸ਼ਮ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕੁਨ-ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।” “ਤੂੰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ, ਕੋਈ ਹੇਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰ; ਨਾ ਕਰਨਾ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਅਯੋਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੁਗਰੀਵ, ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਪਾ ਲੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਛੱਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।” ਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਭਰਾ-ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਵਾਲੀ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲੈ ਲਈ। ਵਾਲੀ ਨੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਖਰੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਗਦ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਆਉਣ, ਸਹਿਣਾ; ਤੇ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਵਿਰਲੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਐਸਾ ਸੁਗਰੀਵ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਉਤਨਾ ਮਾਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਵਾਨਰ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸੁਚੇਤਨਾ ਦਿੱਤੀ।