ବାଲିଶସ୍ତୁ ନରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ଯୋଽନୁଵର୍ତତେ। ସ ମଜ୍ଜତ୍ଯଵଶଃ ଶୋକେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତେଵ ନୌର୍ଜଲେ
ଯେ ମଣିଷ ନିତ୍ୟ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ସେ ଅବିବେକୀ ଅପରାଧୀ ମନେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଏ, ଯେପରି ଜଳରେ ଭାରି ନୌକା ଡୁବିଯାଏ।
ଏଷୋଽଞ୍ଜଲିର୍ମଯା ବଦ୍ଧଃ ପ୍ରଣଯାତ୍ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରସାଦଯେ। ପୌରୁଷଂ ଶ୍ରଯ ଶୋକସ୍ଯ ନାନ୍ତରଂ ଦାତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ଭଲପାଇ ହାତ ଜୋଡି ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି; ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା ରଖ, ଦୁଃଖକୁ ମନରେ ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଯେ ଶୋକମନୁଵର୍ତନ୍ତେ ନ ତେଷାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ସୁଖମ୍। ତେଜଶ୍ଚ କ୍ଷୀଯତେ ତେଷାଂ ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି
ଯେମାନେ ଦୁଃଖ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଖୁସି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ କମିଯାଏ। ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୋକେନାଭିପ୍ରପନ୍ନସ୍ଯ ଜୀଵିତେ ଚାପି ସଂଶଯଃ। ସ ଶୋକଂ ତ୍ଯଜ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଧୈର୍ଯମାଶ୍ରଯ କେଵଲମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଏ, ସେଠି ତାଙ୍କର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ। ଏହିଠାରେ, ରାଜା, ଦୁଃଖକୁ ଛାଡି, କେବଳ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଭରସା ରଖ।
ହିତଂ ଵଯସ୍ଯଭାଵେନ ବ୍ରୂହି ନୋପଦିଶାମି ତେ। ଵଯସ୍ଯତାଂ ପୂଜଯନ୍ମେ ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ଏହି କଥା ବନ୍ଧୁ ଭାବେ କହୁଛି, ଶିକ୍ଷା ଦେଉନାହିଁ; ଆମର ବନ୍ଧୁତ୍ୱକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମଧୁରଂ ସାନ୍ତ୍ଵିତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସ ରାଘଵଃ। ମୁଖମଶ୍ରୁପରିକ୍ଲିନ୍ନଂ ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେନ ପ୍ରମାର୍ଜଯତ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର ମିଷ୍ଟି ଶାନ୍ତିଦାୟକ କଥାରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ରାଘବ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁଭିଜ୍ଜିତ ମୁହଁକୁ ପୋଷାକର କୋଣାରେ ପୁଞ୍ଛିଲେ।
ପ୍ରକୃତିସ୍ଥସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସୁଗ୍ରୀଵଚନାତ୍ ପ୍ରଭୁଃ। ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କର କଥାରେ ରାମ ନିଜ ସ୍ଵଭାବକୁ ପୁଣି ପାଇଲେ, ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯଦ୍ ଵଯସ୍ଯେନ ସ୍ନିଗ୍ଧେନ ଚ ହିତେନ ଚ। ଅନୁରୂପଂ ଚ ଯୁକ୍ତଂ ଚ କୃତଂ ସୁଗ୍ରୀଵ ତତ୍ ତ୍ଵଯା
ଏ ଯେଉଁ କାମ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ, ଭଲ ମନେ ଓ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେ ସବୁ ତୁମେ କରିଛ, ସୁଗ୍ରୀବ।
ଏଷ ଚ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋଽହମନୁନୀତସ୍ତ୍ଵଯା ସଖେ। ଦୁର୍ଲଭୋ ହୀଦୃଶୋ ବନ୍ଧୁରସ୍ମିନ୍ କାଲେ ଵିଶେଷତଃ
ଏବେ ମୁଁ ନିଜ ସ୍ଵଭାବକୁ ପୁଣି ପାଇଛି, ତୁମେ ମୋତେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଛ; ଏପରି ବନ୍ଧୁ ବିଶେଷ କଷ୍ଟର ସମୟରେ ଦୁର୍ଲଭ।
କିଂ ତୁ ଯତ୍ନସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ମୈଥିଲ୍ଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣେ। ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ଚ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ରାଵଣସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
କିନ୍ତୁ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କୁ ଖୋଜିବାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଦରକାର।
ମଯା ଚ ଯଦନୁଷ୍ଠେଯଂ ଵିସ୍ରବ୍ଧେନ ତଦୁଚ୍ଯତାମ୍। ଵର୍ଷାସ୍ଵିଵ ଚ ସୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସର୍ଵଂ ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ତଵ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଦରକାର, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କହ; ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଉପଜାଉ ଜମିରେ ଯେପରି ସବୁ ଭଲ ହୁଏ, ସେପରି ତୁମ ପାଇଁ ସବୁ କାମ ସଫଳ ହେବ।
ମଯା ଚ ଯଦିଦଂ ଵାକ୍ଯମଭିମାନାତ୍ ସମୀରିତମ୍। ତତ୍ତ୍ଵଯା ହରିଶାର୍ଦୂଲ ତତ୍ତ୍ଵମିତ୍ଯୁପଧାର୍ଯତାମ୍
ମୁଁ ଯେ କିଛି ଅହଂକାରରେ କହିଛି, ହନୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସବୁକୁ ତୁମେ ସତ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝ।
ଅନୃତଂ ନୋକ୍ତପୂର୍ଵଂ ମେ ନ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ କଦାଚନ। ଏତତ୍ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି ସତ୍ଯେନୈଵ ଶପାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ, ଏବଂ କେବେ କହିବି ନାହିଁ; ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, ସତ୍ୟରେ ଶପଥ ଦେଉଛି।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରୈଃ ସଚିଵୈଃ ସହ। ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିଶେଷତଃ
ତାପରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ତାଙ୍କର ବାନର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଖୁସି ହେଲେ, ରାଘବଙ୍କର କଥା ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣି।
ଏଵମେକାନ୍ତସମ୍ପୃକ୍ତୌ ତତସ୍ତୌ ନରଵାନରୌ। ଉଭାଵନ୍ଯୋନ୍ଯସଦୃଶଂ ସୁଖଂ ଦୁଃଖମଭାଷତାମ୍
ଏପରି ଭାବରେ, ସେ ମଣିଷ ଓ ବାନର ଦୁଇଁଜଣ ଘନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ଏକାପରେ ଏକା ନିଜ ଖୁସି ଓ ଦୁଃଖ ବିନିମୟ କରିଥିଲେ।
ମହାନୁଭାଵସ୍ଯ ଵଚୋ ନିଶମ୍ଯ ହରିର୍ନୃପାଣାମଧିପସ୍ଯ ତସ୍ଯ। କୃତଂ ସ ମେନେ ହରିଵୀରମୁଖ୍ଯ- ସ୍ତଦା ଚ କାର୍ଯଂ ହୃଦଯେନ ଵିଦ୍ଵାନ୍
ସେ ମହାନୁଭାବ ରାଜାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ସୁଗ୍ରୀବ ମନରେ ବୁଝିଲେ ଯେ, ଏହି କାମ ସଫଳ ହେବ।
thumb|ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟମଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟମ ସର୍ଗ ଶୁଣ।
ପରିତୁଷ୍ଟସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତେନ ଵାକ୍ଯେନ ହର୍ଷିତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯାଗ୍ରଜଂ ଶୂରମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସୁଗ୍ରୀବ ସେଇ ମିଷ୍ଟି କଥା ଶୁଣି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ଶୂର ରାମଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵଥାହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଦେଵତାନାଂ ନ ସଂଶଯଃ। ଉପପନ୍ନୋ ଗୁଣୋପେତଃ ସଖା ଯସ୍ଯ ଭଵାନ୍ ମମ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ଦେବତାମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ବିଶେଷ କୃପା କରିଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆପଣ ଏତେ ଗୁଣମୟ ହୋଇ ମୋ ସହ ପ୍ରେମିକ ସାଥୀ ହେବାରୁ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟବାନ।
ଶକ୍ଯଂ ଖଲୁ ଭଵେଦ୍ ରାମ ସହାଯେନ ତ୍ଵଯାନଘ। ସୁରରାଜ୍ଯମପି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ କିମୁତ ପ୍ରଭୋ
ଅପରାଧ ନାହିଁ, ଆପଣଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହେଇପାରିବ; ତେଣୁ ମୋ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କି ଅଧିକ କହିବି, ପ୍ରଭୁ?
ସୋଽହଂ ସଭାଜ୍ଯୋ ବନ୍ଧୂନାଂ ସୁହୃଦାଂ ଚୈଵ ରାଘଵ। ଯସ୍ଯାଗ୍ନିସାକ୍ଷିକଂ ମିତ୍ରଂ ଲବ୍ଧଂ ରାଘଵଵଂଶଜମ୍
ଏହିପରି, ମୋ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସମ୍ମାନିତ ହେଉଛି, ରାଘବ। ଆଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ମୁଁ ରାଘବବଂଶର ଏକ ମିତ୍ର ପାଇଛି।
ଅହମପ୍ଯନୁରୂପସ୍ତେ ଵଯସ୍ଯୋ ଜ୍ଞାସ୍ଯସେ ଶନୈଃ। ନ ତୁ ଵକ୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽହଂ ତ୍ଵଯି ଆତ୍ମଗତାନ୍ ଗୁଣାନ୍
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ସାଥୀ, ଏହି କଥା ଆପଣ ଦୀରେ-ଦୀରେ ଜାଣିବେ। କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋ ନିଜ ଗୁଣ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ମହାତ୍ମନାଂ ତୁ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାଂ କୃତାତ୍ମନାମ୍। ନିଶ୍ଚଲା ଭଵତି ପ୍ରୀତିର୍ଧୈର୍ଯମାତ୍ମଵତାଂ ଵର
ବଡ଼ ଆତ୍ମାମାନେ, ଆପଣଙ୍କ ପରି ସଂୟମୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ସଦା ଅଟୁଟ ରହେ, ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ମଜବୁତ ରହେ, ଆତ୍ମନିୟମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ରଜତଂ ଵା ସୁଵର୍ଣଂ ଵା ଶୁଭାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ। ଅଵିଭକ୍ତାନି ସାଧୂନାମଵଗଚ୍ଛନ୍ତି ସାଧଵଃ
ଚାଁଦି, ସୁନା କିମ୍ବା ରଙ୍ଗିନ ଗହଣା, ଏହି ସବୁ ଭଲ ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜିତ ନୁହେଁ।
ଧନତ୍ଯାଗଃ ସୁଖତ୍ଯାଗୋ ଦେଶତ୍ଯାଗୋଽପି ଵାନଘ। ଵଯସ୍ଯାର୍ଥେ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ସ୍ନେହଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଵିଧମ୍
ମିତ୍ର ପାଇଁ, ଅପରାଧ ନାହିଁ, ଲୋକମାନେ ଧନ, ସୁଖ, ଏପରିକି ନିଜ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇପାରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଏପରି ପ୍ରେମ ଦେଖନ୍ତି।
ତତ୍ ତଥେତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରିଯଵାଦିନମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵାସଵସ୍ଯେଵ ଧୀମତଃ
ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସମ୍ନାନେ ଦଠି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମିଠା କଥାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—‘ଏହିପରି ହେଉ।’
ତତୋ ରାମଂ ସ୍ଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସର୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁର୍ଵନେ ଲୋଲମପାତଯତ୍
ତାପରେ ସୁଗ୍ରୀବ, ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଚଞ୍ଚଳ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ସମସ୍ତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ତତଃ ସାଲମଵିଦୂରେ ହରୀଶ୍ଵରଃ। ସୁପୁଷ୍ପମୀଷତ୍ପତ୍ରାଢ୍ଯଂ ଭ୍ରମରୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ତାପରେ, ହରିମାନଙ୍କ ମହାପତି ସୁଗ୍ରୀବ ଦୂରରେ ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲା, କିଛି ପତ୍ର ଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ତାହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯୈକାଂ ପର୍ଣବହୁଲାଂ ଶାଖାଂ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ସୁଶୋଭିତାମ୍। ରାମସ୍ଯାସ୍ତୀର୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ନିଷସାଦ ସରାଘଵଃ
ସେ ଶାଳ ଗଛରୁ ଏକ ଘନ ପତ୍ରର ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଭିଛାଇଲେ, ଓ ରାଘବ ସହିତ ବସିଗଲେ।
ତାଵାସୀନୌ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହନୂମାନପି ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଶାଲଶାଖାଂ ସମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଵିନୀତମୁପଵେଶଯତ୍
ତାପରେ ହନୁମାନ, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଶାଳ ଗଛର ଏକ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗି, ମୃଦୁ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇଲେ।