ତସ୍ଯାଯଂ ପୂର୍ଵଜଃ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଂ ତୁ ରାମଃ ଶରଣମାଗତଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ଶୋକାଭିଭୂତେ ରାମେ ତୁ ଶୋକାର୍ତେ ଶରଣଂ ଗତେ। କର୍ତୁମର୍ହତି ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରସାଦଂ ସହ ଯୂଥପୈଃ
ରାମ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେ ଆସିଥିବାବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳପତିମାନେ ମିଶି କୃପା ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ସୌମିତ୍ରିଂ କରୁଣଂ ସାଶ୍ରୁପାତନମ୍। ହନୂମାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ଏପରି କରୁଣା ଭରା, ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ହନୁମାନ, ଯିଏ ଭାଷାରେ ଦକ୍ଷ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଈଦୃଶା ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନା ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ। ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦର୍ଶନମାଗତାଃ
ଏପରି ବୁଦ୍ଧିମତ୍, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବା ଭାଗ୍ୟବାନ।
ସ ହି ରାଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କୃତଵୈରଶ୍ଚ ଵାଲିନା। ହୃତଦାରୋ ଵନେ ତ୍ରସ୍ତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵିନିକୃତୋ ଭୃଶମ୍
ସେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୟଭିତ, ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ଭାର୍ୟା ହରାଇଛନ୍ତି।
କରିଷ୍ଯତି ସ ସାହାଯ୍ଯଂ ଯୁଵଯୋର୍ଭାସ୍କରାତ୍ମଜଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସହ ଚାସ୍ମାଭିଃ ସୀତାଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣେ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ସୁଗ୍ରୀବ ଆମ ସହିତ ମିଶି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜାରେ ନିଶ୍ଚୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମଧୁରଯା ଗିରା। ବଭାଷେ ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵମିତି ରାଘଵମ୍
ଏପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ହନୁମାନ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆସନ୍ତୁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଯାଉ।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ହନୂମନ୍ତଂ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମିଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ରାଘଵମ୍
ଧର୍ମପରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ପରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କପିଃ କଥଯତେ ହୃଷ୍ଟୋ ଯଥାଯଂ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। କୃତ୍ଯଵାନ୍ ସୋଽପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ରାଘଵ
ବାୟୁପୁତ୍ର କପି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଘବ, ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନ କରିଛ।
ପ୍ରସନ୍ନମୁଖଵର୍ଣଶ୍ଚ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଭାଷତେ। ନାନୃତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ଵୀରୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଖୁସି ମୁହଁ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ କଥା କହୁଛନ୍ତି; ଏହି ବୀର କଦାପି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସ ସୁମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଜଗାମାଦାଯ ତୌ ଵୀରୌ ହରିରାଜାଯ ରାଘଵୌ
ତାପରେ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ରାଘବଙ୍କୁ ନେଇ କପିରାଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଭିକ୍ଷୁରୂପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵାନରଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ। ପୃଷ୍ଠମାରୋପ୍ଯ ତୌ ଵୀରୌ ଜଗାମ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ଭିକ୍ଷୁର ରୂପ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ବଳବାନ୍ କପି ଦୁଇ ବୀରଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ତୁ ଵିପୁଲଯଶାଃ କପିପ୍ରଵୀରଃ ପଵନସୁତଃ କୃତକୃତ୍ଯଵତ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ। ଗିରିଵରମୁରୁଵିକ୍ରମଃ ପ୍ରଯାତଃ ସ ଶୁଭମତିଃ ସହ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣାଭ୍ଯାମ୍
ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କପି, ବାୟୁପୁତ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଶୁଭ ମନସ୍କ୍ତି ସହିତ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଏଠିରେ ସମାପ୍ତ।
ଋଷ୍ଯମୂକାତ୍ ତୁ ହନୁମାନ୍ ଗତ୍ଵା ତଂ ମଲଯଂ ଗିରିମ୍। ଆଚଚକ୍ଷେ ତଦା ଵୀରୌ କପିରାଜାଯ ରାଘଵୌ
ହନୁମାନ୍ ଋଷ୍ୟମୂକ ପରିଘର ଛାଡ଼ି, ମଲୟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦୁଇ ବୀର ରାଘବଙ୍କ ଆଗମନ କଥା କପିରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଯଂ ରାମୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୃଢଵିକ୍ରମଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ରାମୋଽଯଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ଏହି ରାମ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପୀ, ନିଜ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତୋ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ଧର୍ମେ ନିଗଦିତଶ୍ଚୈଵ ପିତୁର୍ନିର୍ଦେଶକାରକଃ
ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିଥିଲେ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧୈଶ୍ଚ ଵହ୍ନିର୍ଯେନାଭିତର୍ପିତଃ। ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚ ତଥୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ଗାଵଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵସତୋଽରଣ୍ଯେ ନିଯତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ରାଵଣେନ ହୃତା ଭାର୍ଯା ସ ତ୍ଵାଂ ଶରଣମାଗତଃ
ଏହି ମହାତ୍ମା ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରାବଣ ହରଣ କରିଥିଲା; ଏବେ ସେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଭଵତା ସଖ୍ଯକାମୌ ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚାର୍ଚଯସ୍ଵୈତୌ ପୂଜନୀଯତମାଵୁଭୌ
ତୁମେ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସହ ମିତ୍ରତା ଚାହାଁନ୍ତି, ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱୀକାର କରି, ଯଥାଯଥ ମାନ ଦିଅ; ଦୁହେଁ ପୂଜ୍ୟ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମତୋ ଵାକ୍ଯଂ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରାଧିପଃ। ଦର୍ଶନୀଯତମୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରୀତ୍ଯୋଵାଚ ଚ ରାଘଵମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ ସ୍ନେହ ଭରା ମନେ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଵାନ୍ ଧର୍ମଵିନୀତଶ୍ଚ ସୁତପାଃ ସର୍ଵଵତ୍ସଲଃ। ଆଖ୍ଯାତା ଵାଯୁପୁତ୍ରେଣ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ମେ ଭଵଦ୍ଗୁଣାଃ
ତୁମେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତପସ୍ଵୀ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିବା; ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ମୋତେ ତୁମ ଗୁଣ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିଛନ୍ତି।
ତନ୍ମମୈଵୈଷ ସତ୍କାରୋ ଲାଭଶ୍ଚୈଵୋତ୍ତମଃ ପ୍ରଭୋ। ଯତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ସୌହାର୍ଦଂ ଵାନରେଣ ମଯା ସହ
ଏହି ମୋର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେ ତୁମେ ଏକ ବାନର ସହିତ ମିତ୍ରତା ଚାହୁଁଛ।
ରୋଚତେ ଯଦି ମେ ସଖ୍ଯଂ ବାହୁରେଷ ପ୍ରସାରିତଃ। ଗୃହ୍ଯତାଂ ପାଣିନା ପାଣିର୍ମର୍ଯାଦା ବଧ୍ଯତାଂ ଧ୍ରୁଵା
ଯଦି ମୋର ମିତ୍ରତା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗେ, ଏହି ମୋର ବାହୁ ପ୍ରସାରିତ; ହାତ ଧର, ଏବଂ ଏଇ ମିତ୍ରତାର ବନ୍ଧନ ଦୃଢ଼ କର।
ଏତତ୍ ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ସୁଭାଷିତମ୍। ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନା ହସ୍ତଂ ପୀଡଯାମାସ ପାଣିନା
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭଲ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ହାତ ନିଜ ହାତରେ ଧରିଲେ।
ହୃଷ୍ଟଃ ସୌହୃଦମାଲମ୍ବ୍ଯ ପର୍ଯଷ୍ଵଜତ ପୀଡିତମ୍। ତତୋ ହନୂମାନ୍ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଭିକ୍ଷୁରୂପମରିଂଦମଃ
ଆନନ୍ଦରେ, ମିତ୍ରତାର ବନ୍ଧନ ଗଢ଼ି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ତାପରେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ହନୁମାନ୍ ଭିକ୍ଷୁର ରୂପ ଛାଡ଼ିଲେ।
କାଷ୍ଠଯୋଃ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଜନଯାମାସ ପାଵକମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନଂ ତତୋ ଵହ୍ନିଂ ପୁଷ୍ପୈରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସତ୍କୃତମ୍
ସେ ନିଜ ଉପାୟରେ ଦୁଇଟି କାଠରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ପରେ, ତାହାରେ ଫୁଲ ଚଢ଼ାଇ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜିଲେ।
ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ତୁ ସୁପ୍ରୀତୋ ନିଦଧୌ ସୁସମାହିତଃ। ତତୋଽଗ୍ନିଂ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ତୌ ଚକ୍ରତୁଶ୍ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ରଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଳନ୍ତି ଅଗ୍ନିକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାଘଵଶ୍ଚୈଵ ଵଯସ୍ଯତ୍ଵମୁପାଗତୌ। ତତଃ ସୁପ୍ରୀତମନସୌ ତାଵୁଭୌ ହରିରାଘଵୌ
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ରାମ ଏଭଳି ମିତ୍ରତାରେ ବନ୍ଧିଗଲେ। ତାପରେ, ହନୁମାନ ଓ ରାଘବ ଦୁହିଁଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ ରହିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଵୀକ୍ଷନ୍ତୌ ନ ତୃପ୍ତିମଭିଜଗ୍ମତୁଃ। ତ୍ଵଂ ଵଯସ୍ଯୋଽସି ହୃଦ୍ଯୋ ମେ ହ୍ଯେକଂ ଦୁଃଖଂ ସୁଖଂ ଚ ନୌ
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ଦେଖି ତୃପ୍ତି ହେଉନଥିଲେ। 'ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର, ଏବଂ ଏଠାରୁ ଆମର ଦୁଃଖ ସୁଖ ଏକ ହେଲା।'