ସୁଖାର୍ହସ୍ଯ ମହାର୍ହସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତହିତାତ୍ମନଃ। ଐଶ୍ଵର୍ଯେଣ ଵିହୀନସ୍ଯ ଵନଵାସେ ରତସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ସୁଖ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ନିଜ ମନ ଲଗାଇଛି, ସେ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି।
ରକ୍ଷସାପହୃତା ଭାର୍ଯା ରହିତେ କାମରୂପିଣା। ତଚ୍ଚ ନ ଜ୍ଞାଯତେ ରକ୍ଷଃ ପତ୍ନୀ ଯେନାସ୍ଯ ଵା ହୃତା
ତାଙ୍କର ଜନେ ଭାର୍ୟାକୁ ଏକା ଥିବା ସମୟରେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ନେଇଗଲା, ଯିଏ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ନେଇପାରେ; ଏହି ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଭାର୍ୟାର ଅବସ୍ଥା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ଦନୁର୍ନାମ ଦିତେଃ ପୁତ୍ରଃ ଶାପାଦ୍ ରାକ୍ଷସତାଂ ଗତଃ। ଆଖ୍ଯାତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସମର୍ଥୋ ଵାନରାଧିପଃ
ଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ଦନୁ ଏକ ଶାପରେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଗଲେ; ସେ ଏହି କଥା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସ ଜ୍ଞାସ୍ଯତି ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତଵ ଭାର୍ଯାପହାରିଣମ୍। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦନୁଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭ୍ରାଜମାନୋ ଦିଵଂ ଗତଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଭାର୍ୟାକୁ ନେଇଥିବା ଲୋକକୁ ଚିହ୍ନିବେ; ଏହିପରି କହି ଦନୁ ଆଲୋକରେ ଦିବ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏତତ୍ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ପୃଚ୍ଛତଃ। ଅହଂ ଚୈଵ ଚ ରାମଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଶରଣଂ ଗତୌ
ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲା, ସେହିପରି ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି; ମୁଁ ଓ ରାମ ଦୁଇଜଣେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।
ଏଷ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିତ୍ତାନି ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ। ଲୋକନାଥଃ ପୁରା ଭୂତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଂ ନାଥମିଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଦେଇ ଦେଇ ଧନ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଉତ୍ତମ କୀର୍ତି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଏକ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନାଥ ଭାବରେ ଚାହୁଛନ୍ତି।
ସୀତା ଯସ୍ଯ ସ୍ନୁଷା ଚାସୀଚ୍ଛରଣ୍ଯୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶରଣ୍ଯଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ଯିଏ ଶରଣ ଦେଇଥିଲେ, ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଇଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଜାଇ ନୁହେଁ ସୀତା ଥିଲେ, ସେ ମହାନ ଲୋକଙ୍କ ପୁଅ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶରଣ୍ଯଃ ଶରଣଂ ପୁରା। ଗୁରୁର୍ମେ ରାଘଵଃ ସୋଽଯଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଶରଣ ଦେଇଥିଲେ, ମୋ ଗୁରୁ ରାଘବ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେ ସତତଂ ପ୍ରସୀଦେଯୁରିମାଃ ପ୍ରଜାଃ। ସ ରାମୋ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରସାଦମଭିକାଂକ୍ଷତେ
ଯିଏଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସଦା ସୁଖୀ ଥିଲେ, ସେ ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କୃପା ଚାହୁଛନ୍ତି।
ଯେନ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ମାନିତାଃ ସତତଂ ରାଜ୍ଞା ସଦା ଦଶରଥେନ ଵୈ
ଯିଏ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିବା ରାଜାମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେ ଦଶରଥ ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ।
ତସ୍ଯାଯଂ ପୂର୍ଵଜଃ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଂ ତୁ ରାମଃ ଶରଣମାଗତଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ଶୋକାଭିଭୂତେ ରାମେ ତୁ ଶୋକାର୍ତେ ଶରଣଂ ଗତେ। କର୍ତୁମର୍ହତି ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରସାଦଂ ସହ ଯୂଥପୈଃ
ରାମ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେ ଆସିଥିବାବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳପତିମାନେ ମିଶି କୃପା ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ସୌମିତ୍ରିଂ କରୁଣଂ ସାଶ୍ରୁପାତନମ୍। ହନୂମାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ଏପରି କରୁଣା ଭରା, ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ହନୁମାନ, ଯିଏ ଭାଷାରେ ଦକ୍ଷ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଈଦୃଶା ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନା ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ। ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦର୍ଶନମାଗତାଃ
ଏପରି ବୁଦ୍ଧିମତ୍, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବା ଭାଗ୍ୟବାନ।
ସ ହି ରାଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କୃତଵୈରଶ୍ଚ ଵାଲିନା। ହୃତଦାରୋ ଵନେ ତ୍ରସ୍ତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵିନିକୃତୋ ଭୃଶମ୍
ସେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୟଭିତ, ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ଭାର୍ୟା ହରାଇଛନ୍ତି।
କରିଷ୍ଯତି ସ ସାହାଯ୍ଯଂ ଯୁଵଯୋର୍ଭାସ୍କରାତ୍ମଜଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସହ ଚାସ୍ମାଭିଃ ସୀତାଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣେ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ସୁଗ୍ରୀବ ଆମ ସହିତ ମିଶି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜାରେ ନିଶ୍ଚୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମଧୁରଯା ଗିରା। ବଭାଷେ ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵମିତି ରାଘଵମ୍
ଏପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ହନୁମାନ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆସନ୍ତୁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଯାଉ।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ହନୂମନ୍ତଂ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମିଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ରାଘଵମ୍
ଧର୍ମପରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ପରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କପିଃ କଥଯତେ ହୃଷ୍ଟୋ ଯଥାଯଂ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। କୃତ୍ଯଵାନ୍ ସୋଽପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ରାଘଵ
ବାୟୁପୁତ୍ର କପି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଘବ, ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନ କରିଛ।
ପ୍ରସନ୍ନମୁଖଵର୍ଣଶ୍ଚ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଭାଷତେ। ନାନୃତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ଵୀରୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଖୁସି ମୁହଁ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ କଥା କହୁଛନ୍ତି; ଏହି ବୀର କଦାପି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସ ସୁମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଜଗାମାଦାଯ ତୌ ଵୀରୌ ହରିରାଜାଯ ରାଘଵୌ
ତାପରେ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ସେଇ ଦୁଇ ବୀର ରାଘବଙ୍କୁ ନେଇ କପିରାଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଭିକ୍ଷୁରୂପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵାନରଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ। ପୃଷ୍ଠମାରୋପ୍ଯ ତୌ ଵୀରୌ ଜଗାମ କପିକୁଞ୍ଜରଃ
ଭିକ୍ଷୁର ରୂପ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ବାନର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ବଳବାନ୍ କପି ଦୁଇ ବୀରଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ତୁ ଵିପୁଲଯଶାଃ କପିପ୍ରଵୀରଃ ପଵନସୁତଃ କୃତକୃତ୍ଯଵତ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ। ଗିରିଵରମୁରୁଵିକ୍ରମଃ ପ୍ରଯାତଃ ସ ଶୁଭମତିଃ ସହ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣାଭ୍ଯାମ୍
ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କପି, ବାୟୁପୁତ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଶୁଭ ମନସ୍କ୍ତି ସହିତ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚମଃ ସର୍ଗଃ ॥୪-
ଏବେ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର କିଷ୍କିନ୍ଧା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ଏଠିରେ ସମାପ୍ତ।
ଋଷ୍ଯମୂକାତ୍ ତୁ ହନୁମାନ୍ ଗତ୍ଵା ତଂ ମଲଯଂ ଗିରିମ୍। ଆଚଚକ୍ଷେ ତଦା ଵୀରୌ କପିରାଜାଯ ରାଘଵୌ
ହନୁମାନ୍ ଋଷ୍ୟମୂକ ପରିଘର ଛାଡ଼ି, ମଲୟ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦୁଇ ବୀର ରାଘବଙ୍କ ଆଗମନ କଥା କପିରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଯଂ ରାମୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦୃଢଵିକ୍ରମଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ରାମୋଽଯଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ଏହି ରାମ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପୀ, ନିଜ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି; ଏହି ରାମ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଜାତୋ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ଧର୍ମେ ନିଗଦିତଶ୍ଚୈଵ ପିତୁର୍ନିର୍ଦେଶକାରକଃ
ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିଥିଲେ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧୈଶ୍ଚ ଵହ୍ନିର୍ଯେନାଭିତର୍ପିତଃ। ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚ ତଥୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ଗାଵଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵସତୋଽରଣ୍ଯେ ନିଯତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ରାଵଣେନ ହୃତା ଭାର୍ଯା ସ ତ୍ଵାଂ ଶରଣମାଗତଃ
ଏହି ମହାତ୍ମା ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରାବଣ ହରଣ କରିଥିଲା; ଏବେ ସେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଭଵତା ସଖ୍ଯକାମୌ ତୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚାର୍ଚଯସ୍ଵୈତୌ ପୂଜନୀଯତମାଵୁଭୌ
ତୁମେ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସହ ମିତ୍ରତା ଚାହାଁନ୍ତି, ଆଦର ସହିତ ସ୍ୱୀକାର କରି, ଯଥାଯଥ ମାନ ଦିଅ; ଦୁହେଁ ପୂଜ୍ୟ।