ଭାଵ୍ଯୋ ରାଜ୍ଯାଗମସ୍ତସ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଯଦଯଂ କୃତ୍ଯଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୃତ୍ଯଂ ଚୈତଦୁପାଗତମ୍
ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ସେ ଏବେ ଦକ୍ଷ ସହାୟ ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି କାମ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଛି।
ତତଃ ପରମସଂହୃଷ୍ଟୋ ହନୂମାନ୍ ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ରାମଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ତାପରେ ବାନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି ଖୁସି ହେଇ, ହନୁମାନ କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାମଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାମଚୋଦିତଃ। ଆଚଚକ୍ଷେ ମହାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍
ସେହି କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମହାତ୍ମା ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ରାଜା ଦଶରଥୋ ନାମ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ। ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ସ୍ଵଧର୍ମେଣ ନିତ୍ଯମେଵାଭିପାଲଯନ୍
ଦଶରଥ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଧର୍ମରେ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟା ଵିଦ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ସ ତୁ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ନ କଂଚନ। ସ ତୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ପିତାମହ ଇଵାପରଃ
ତାଙ୍କର କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ନଥିଲେ, ସେ କାହାକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁନଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପିତାମହ ପରି ଥିଲେ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦିଭିର୍ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟଵାନାପ୍ତଦକ୍ଷିଣୈଃ। ତସ୍ଯାଯଂ ପୂର୍ଵଜଃ ପୁତ୍ରୋ ରାମୋ ନାମ ଜନୈଃ ଶ୍ରୁତଃ
ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ବହୁତ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ ଲୋକମାନେ ରାମ ନାମରେ ଜାଣନ୍ତି।
ଶରଣ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ପିତୁର୍ନିର୍ଦେଶପାରଗଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଦଶରଥସ୍ଯାଯଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଗୁଣଵତ୍ତରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅଟୁଟ, ଦଶରଥଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁଣବାନ।
ରାଜଲକ୍ଷଣସଂଯୁକ୍ତଃ ସଂଯୁକ୍ତୋ ରାଜ୍ଯସମ୍ପଦା। ରାଜ୍ଯାଦ୍ ଭ୍ରଷ୍ଟୋ ମଯା ଵସ୍ତୁଂ ଵନେ ସାର୍ଧମିହାଗତଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଓ ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପଦରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜ୍ୟ ହାରାଇ, ମୋ ସହିତ ଏଠାରେ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଭାର୍ଯଯା ଚ ମହାଭାଗ ସୀତଯାନୁଗତୋ ଵଶୀ। ଦିନକ୍ଷଯେ ମହାତେଜାଃ ପ୍ରଭଯେଵ ଦିଵାକରଃ
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେ ଦିନ ଶେଷରେ ରଶ୍ମିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଅହମସ୍ଯାଵରୋ ଭ୍ରାତା ଗୁଣୈର୍ଦାସ୍ଯମୁପାଗତଃ। କୃତଜ୍ଞସ୍ଯ ବହୁଜ୍ଞସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ନାମ ନାମତଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ କୃତଜ୍ଞତା ଜାଣି, ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଛି।
ସୁଖାର୍ହସ୍ଯ ମହାର୍ହସ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତହିତାତ୍ମନଃ। ଐଶ୍ଵର୍ଯେଣ ଵିହୀନସ୍ଯ ଵନଵାସେ ରତସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ସୁଖ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ନିଜ ମନ ଲଗାଇଛି, ସେ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛନ୍ତି।
ରକ୍ଷସାପହୃତା ଭାର୍ଯା ରହିତେ କାମରୂପିଣା। ତଚ୍ଚ ନ ଜ୍ଞାଯତେ ରକ୍ଷଃ ପତ୍ନୀ ଯେନାସ୍ଯ ଵା ହୃତା
ତାଙ୍କର ଜନେ ଭାର୍ୟାକୁ ଏକା ଥିବା ସମୟରେ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ନେଇଗଲା, ଯିଏ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ନେଇପାରେ; ଏହି ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଭାର୍ୟାର ଅବସ୍ଥା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ଦନୁର୍ନାମ ଦିତେଃ ପୁତ୍ରଃ ଶାପାଦ୍ ରାକ୍ଷସତାଂ ଗତଃ। ଆଖ୍ଯାତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସମର୍ଥୋ ଵାନରାଧିପଃ
ଦିତିଙ୍କ ପୁଅ ଦନୁ ଏକ ଶାପରେ ରାକ୍ଷସ ହୋଇଗଲେ; ସେ ଏହି କଥା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସ ଜ୍ଞାସ୍ଯତି ମହାଵୀର୍ଯସ୍ତଵ ଭାର୍ଯାପହାରିଣମ୍। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦନୁଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଭ୍ରାଜମାନୋ ଦିଵଂ ଗତଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଭାର୍ୟାକୁ ନେଇଥିବା ଲୋକକୁ ଚିହ୍ନିବେ; ଏହିପରି କହି ଦନୁ ଆଲୋକରେ ଦିବ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏତତ୍ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ପୃଚ୍ଛତଃ। ଅହଂ ଚୈଵ ଚ ରାମଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଶରଣଂ ଗତୌ
ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲା, ସେହିପରି ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦିଆଯାଇଛି; ମୁଁ ଓ ରାମ ଦୁଇଜଣେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।
ଏଷ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିତ୍ତାନି ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ। ଲୋକନାଥଃ ପୁରା ଭୂତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଂ ନାଥମିଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଦେଇ ଦେଇ ଧନ ଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଉତ୍ତମ କୀର୍ତି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି, ଏକ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ନାଥ ଭାବରେ ଚାହୁଛନ୍ତି।
ସୀତା ଯସ୍ଯ ସ୍ନୁଷା ଚାସୀଚ୍ଛରଣ୍ଯୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ଶରଣ୍ଯଶ୍ଚ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ଯିଏ ଶରଣ ଦେଇଥିଲେ, ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଇଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଜାଇ ନୁହେଁ ସୀତା ଥିଲେ, ସେ ମହାନ ଲୋକଙ୍କ ପୁଅ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶରଣ୍ଯଃ ଶରଣଂ ପୁରା। ଗୁରୁର୍ମେ ରାଘଵଃ ସୋଽଯଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଶରଣ ଦେଇଥିଲେ, ମୋ ଗୁରୁ ରାଘବ ଏବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରସାଦେ ସତତଂ ପ୍ରସୀଦେଯୁରିମାଃ ପ୍ରଜାଃ। ସ ରାମୋ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରସାଦମଭିକାଂକ୍ଷତେ
ଯିଏଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସଦା ସୁଖୀ ଥିଲେ, ସେ ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କୃପା ଚାହୁଛନ୍ତି।
ଯେନ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ମାନିତାଃ ସତତଂ ରାଜ୍ଞା ସଦା ଦଶରଥେନ ଵୈ
ଯିଏ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଥିବା ରାଜାମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେ ଦଶରଥ ରାଜା ନିଶ୍ଚୟ।
ତସ୍ଯାଯଂ ପୂର୍ଵଜଃ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଂ ତୁ ରାମଃ ଶରଣମାଗତଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ରାମ ଏବେ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।
ଶୋକାଭିଭୂତେ ରାମେ ତୁ ଶୋକାର୍ତେ ଶରଣଂ ଗତେ। କର୍ତୁମର୍ହତି ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରସାଦଂ ସହ ଯୂଥପୈଃ
ରାମ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେ ଆସିଥିବାବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳପତିମାନେ ମିଶି କୃପା ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ସୌମିତ୍ରିଂ କରୁଣଂ ସାଶ୍ରୁପାତନମ୍। ହନୂମାନ୍ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ
ଏପରି କରୁଣା ଭରା, ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ହନୁମାନ, ଯିଏ ଭାଷାରେ ଦକ୍ଷ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଈଦୃଶା ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନା ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ। ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦର୍ଶନମାଗତାଃ
ଏପରି ବୁଦ୍ଧିମତ୍, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ବାନର ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିବା ଭାଗ୍ୟବାନ।
ସ ହି ରାଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କୃତଵୈରଶ୍ଚ ଵାଲିନା। ହୃତଦାରୋ ଵନେ ତ୍ରସ୍ତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵିନିକୃତୋ ଭୃଶମ୍
ସେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛନ୍ତି, ବାଲିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୟଭିତ, ଭାଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି, ଭାର୍ୟା ହରାଇଛନ୍ତି।
କରିଷ୍ଯତି ସ ସାହାଯ୍ଯଂ ଯୁଵଯୋର୍ଭାସ୍କରାତ୍ମଜଃ। ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସହ ଚାସ୍ମାଭିଃ ସୀତାଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣେ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ସୁଗ୍ରୀବ ଆମ ସହିତ ମିଶି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ଖୋଜାରେ ନିଶ୍ଚୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ମଧୁରଯା ଗିରା। ବଭାଷେ ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵମିତି ରାଘଵମ୍
ଏପରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହି, ହନୁମାନ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆସନ୍ତୁ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଯାଉ।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ହନୂମନ୍ତଂ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯମିଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ରାଘଵମ୍
ଧର୍ମପରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ପରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କପିଃ କଥଯତେ ହୃଷ୍ଟୋ ଯଥାଯଂ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। କୃତ୍ଯଵାନ୍ ସୋଽପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ କୃତକୃତ୍ଯୋଽସି ରାଘଵ
ବାୟୁପୁତ୍ର କପି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, ସେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ରାଘବ, ନିଜ କାମ୍ୟ ସାଧନ କରିଛ।
ପ୍ରସନ୍ନମୁଖଵର୍ଣଶ୍ଚ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଭାଷତେ। ନାନୃତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତେ ଵୀରୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ
ହନୁମାନ୍, ବାୟୁପୁତ୍ର, ଖୁସି ମୁହଁ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ କଥା କହୁଛନ୍ତି; ଏହି ବୀର କଦାପି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବେ ନାହିଁ।