ଦେଵକାର୍ଯାଣି କୁର୍ଵଦ୍ଭିର୍ଯାନୀମାନି କୃତାନି ଵୈ। ପୁଷ୍ପୈଃ କୁଵଲଯୈଃ ସାର୍ଧଂ ମ୍ଲାନତ୍ଵଂ ନ ତୁ ଯାନ୍ତି ଵୈ
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଫୁଲ ଓ ନୀଳ କମଳ ସେମାନେ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, ଏତେ ଦିନ ହେଲା ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକ ମୁଝିଯାଉନାହିଁ।
କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵନମିଦଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରୁତଂ ତ୍ଵଯା। ତଦ୍ ଇଚ୍ଛାମ୍ଯ୍ ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯ୍ ଏତତ୍ କଲେଵରମ୍
ତୁମେ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖିଚ, ଏହାର କଥା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଚ। ଏବେ ତୁମର ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ମୁଁ ଏହି ଦେହ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହେଁ।
ତେଷାମିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଗନ୍ତୁଂ ସମୀପଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ମୁନୀନାମାଶ୍ରମୋ ଯେଷାମହଂ ଚ ପରିଚାରିଣୀ
ମୁଁ ସେହି ମହାପୁନ୍ୟବାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ଯାହାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ମୁଁ ଦାସୀ ଭାବେ ସେବା କରିଥିଲି।
ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ପ୍ରହର୍ଷମତୁଲଂ ଲେଭେ ଆଶ୍ଚର୍ଯମିତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କର ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'କି ଅଦ୍ଭୁତ!'
ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରାମଃ ଶବରୀଂ ସଂଶିତଵ୍ରତାମ୍। ଅର୍ଚିତୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ ଗଚ୍ଛ କାମଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ତାପରେ ରାମ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ତି ଶବରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ମୋତେ ଆଦର ଦେଇଛ, ଏବେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସୁଖରେ ଯାଅ।'
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତା ଜଟିଲା ଚୀରକୃଷ୍ଣାଜିନାମ୍ବରା। ଅନୁଜ୍ଞାତା ତୁ ରାମେଣ ହୁତ୍ଵାଽଽତ୍ମାନଂ ହୁତାଶନେ
ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ପରେ, ଜଟାଧାରିଣୀ, ଚିର ଓ କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଶବରୀ, ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ନିଜକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।
ଜ୍ଵଲତ୍ପାଵକସଂକାଶା ସ୍ଵର୍ଗମେଵ ଜଗାମ ହ। ଦିଵ୍ଯାଭରଣସଂଯୁକ୍ତା ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାନୁଲେପନା
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶବରୀ, ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାଳା-ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଲେ।
ଦିଵ୍ଯାମ୍ବରଧରା ତତ୍ର ବଭୂଵ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନା। ଵିରାଜଯନ୍ତୀ ତଂ ଦେଶଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଦାମନୀ ଯଥା
ସେଠାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଦେଖାଯାଇଲେ, ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ସେଠି ସମସ୍ତ ଦେଶକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ।
ଯତ୍ର ତେ ସୁକୃତାତ୍ମାନୋ ଵିହରନ୍ତି ମହର୍ଷଯଃ। ତତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ଶବରୀ ସ୍ଥାନଂ ଜଗାମାତ୍ମସମାଧିନା
ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ମହାର୍ଷିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଶବରୀ ନିଜ ଧ୍ୟାନ ଶକ୍ତିରେ ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
thumb|ପଞ୍ଚସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ।
ଦିଵଂ ତୁ ତସ୍ଯାଂ ଯାତାଯାଂ ଶବର୍ଯାଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାଘଵଃ
ଶବରୀ ନିଜ ତପୋବଳରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରଭାଵଂ ତଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ହିତକାରିଣମେକାଗ୍ରଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାଘଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ମହିମା ବିଷୟରେ ଭାବି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ ତାଙ୍କର ମନୋନିବେଶୀ ଏବଂ ଉପକାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯାଽଽଶ୍ରମଃ ସୌମ୍ଯ ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯଃ କୃତାତ୍ମନାମ୍। ଵିଶ୍ଵସ୍ତମୃଗଶାର୍ଦୂଲୋ ନାନାଵିହଗସେଵିତଃ
ସୁମଧୁର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ସେମାନେ ନିୟମିତ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଛି—ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଏଠି ବାଘ ଓ ମୃଗ ଏକାଠି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ବାସ କରନ୍ତି।
ସପ୍ତାନାଂ ଚ ସମୁଦ୍ରାଣାଂ ତେଷାଂ ତୀର୍ଥେଷୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟଂ ଚ ଵିଧିଵତ୍ ପିତରଶ୍ଚାପି ତର୍ପିତାଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ତୀରରେ ଆମେ ବିଧିମତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଛୁ ଏବଂ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ ମଧ୍ୟ କରିଛୁ।
ପ୍ରଣଷ୍ଟମଶୁଭଂ ଯନ୍ନଃ କଲ୍ଯାଣଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍। ତେନ ତ୍ଵେତତ୍ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ମେ ମନୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସମ୍ପ୍ରତି
ଅଶୁଭ ଦୂର ହୋଇଛି, ଆମ ପାଖରେ ଶୁଭ ଆସିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ମୋର ମନ ଏବେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ।
ହୃଦଯେ ମେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଶୁଭମାଵିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି। ତଦାଗଚ୍ଛ ଗମିଷ୍ଯାଵଃ ପମ୍ପାଂ ତାଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାମ୍
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ମୋର ହୃଦୟରେ ଏବେ ଶୁଭ ଭାବ ଉପଜିଛି। ତେଣୁ ଆସ, ଆମେ ସେଇ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ପମ୍ପା ସରୋବରକୁ ଯିବା।
ଋଷ୍ଯମୂକୋ ଗିରିର୍ଯତ୍ର ନାତିଦୂରେ ପ୍ରକାଶତେ। ଯସ୍ମିନ୍ ଵସତି ଧର୍ମାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀଵୋଂଽଶୁମତଃ ସୁତଃ
ସେଠାରେ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ରୁଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ ଚମକୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପୁଅ, ବସୁଛନ୍ତି।
ନିତ୍ଯଂ ଵାଲିଭଯାତ୍ ତ୍ରସ୍ତଶ୍ଚତୁର୍ଭିଃ ସହ ଵାନରୈଃ। ଅହଂ ତ୍ଵରେ ଚ ତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରର୍ଷଭମ୍
ସେ ବାଲିଙ୍କ ଭୟରେ ସଦା ଚାରିଜଣ ବାନର ସହିତ ସେଠାରେ ରହୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ତ ସେ ବାନରମାନ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଆଗ୍ରହୀ।
ତଦଧୀନଂ ହି ମେ କାର୍ଯଂ ସୀତାଯାଃ ପରିମାର୍ଗଣମ୍। ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ତଂ ଵୀରଂ ସୌମିତ୍ରିରିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା କାମ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଏପରି ଭାବେ ରାମ ଯେତେବେଳେ କହିଲେ, ସୌମିତ୍ରି ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛାଵସ୍ତ୍ଵରିତଂ ତତ୍ର ମମାପି ତ୍ଵରତେ ମନଃ। ଆଶ୍ରମାତ୍ତୁ ତତସ୍ତସ୍ମାନ୍ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ ଵିଶାମ୍ପତିଃ
ଚଳ, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯିବା; ମୋ ମନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଉତ୍ସୁକ। ତାପରେ, ସେ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି, ରାଜା ଚାଲିଗଲେ।
ଆଜଗାମ ତତଃ ପମ୍ପାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ପ୍ରଭୁଃ। ସମୀକ୍ଷମାଣଃ ପୁଷ୍ପାଢ୍ଯଂ ସର୍ଵତୋ ଵିପୁଲଦ୍ରୁମମ୍
ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ପମ୍ପା ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ।
କୋଯଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚାର୍ଜୁନକୈଃ ଶତପତ୍ରୈଶ୍ଚ କୀରକୈଃ। ଏତୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ନାଦିତଂ ତଦ୍ ଵନଂ ମହତ୍
କୋୟଷ୍ଟି, ଅର୍ଜୁନକ, ଶତପତ୍ର, କୀରକ ଓ ଅନେକ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲା।
ସ ରାମୋ ଵିଵିଧାନ୍ ଵୃକ୍ଷାନ୍ ସରାଂସି ଵିଵିଧାନି ଚ। ପଶ୍ଯନ୍ କାମାଭିସଂତପ୍ତୋ ଜଗାମ ପରମଂ ହ୍ରଦମ୍
ରାମ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସରୋବର ଦେଖି, ମନରେ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଦହୁଛନ୍ତି, ସେ ମହା ହ୍ରଦକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ତାମାସାଦ୍ଯ ଵୈ ରାମୋ ଦୂରାତ୍ ପାନୀଯଵାହିନୀମ୍। ମତଙ୍ଗସରସଂ ନାମ ହ୍ରଦଂ ସମଵଗାହତ
ସେ ଦୂରରୁ ମଟଙ୍ଗ ସରୋବର ନାମକ ପାନୀୟ ଜଳର ହ୍ରଦକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତ୍ର ଜଗ୍ମତୁରଵ୍ଯଗ୍ରୌ ରାଘଵୌ ହି ସମାହିତୌ। ସ ତୁ ଶୋକସମାଵିଷ୍ଟୋ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ
ସେଠାରେ ଦୁଇ ରାଘବ, ଶାନ୍ତ ଓ ଅବିଚଳିତ ଭାବେ ଯାଉଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଶୋକରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ।
ଵିଵେଶ ନଲିନୀଂ ରମ୍ଯାଂ ପଂକଜୈଶ୍ଚ ସମାଵୃତାମ୍। ତିଲକାଶୋକପୁଂନାଗବକୁଲୋଦ୍ଦାଲକାଶିନୀମ୍
ସେ ସୁନ୍ଦର ନଳିନୀ କୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ତିଲକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ବକୁଳ ଓ ଉଦାଳକ ବୃକ୍ଷ ଥିଲେ।
ରମ୍ଯୋପଵନସମ୍ବାଧାଂ ପଦ୍ମସମ୍ପୀଡିତୋଦକାମ୍। ସ୍ଫଟିକୋପମତୋଯାଂ ତାଂ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଵାଲୁକସଂତତାମ୍
ସେ ହ୍ରଦ ସୁନ୍ଦର ଉପବନରେ ଘେରା, ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା, ସ୍ଫଟିକ ପରି ପରିଶ୍ରୁତ ଜଳ ଓ ମୃଦୁ ବାଳୁକାରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା।
ମତ୍ସ୍ଯକଚ୍ଛପସମ୍ବାଧାଂ ତୀରସ୍ଥଦ୍ରୁମଶୋଭିତାମ୍। ସଖୀଭିରିଵ ସଂଯୁକ୍ତାଂ ଲତାଭିରନୁଵେଷ୍ଟିତାମ୍
ମାଛ ଓ କଚ୍ଛପରେ ଭରିଥିବା, କୂଳରେ ବୃକ୍ଷ ଶୋଭା ପାଉଥିବା, ଲତାମାନେ ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ପରି ଘେରି ରହିଥିଲେ।
କିଂନରୋରଗଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷରାକ୍ଷସସେଵିତାମ୍। ନାନାଦ୍ରୁମଲତାକୀର୍ଣାଂ ଶୀତଵାରିନିଧିଂ ଶୁଭାମ୍
କିନ୍ନର, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆସୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତାରେ ଢାକା, ଶୀତଳ ଜଳର ସୁନ୍ଦର ହ୍ରଦ।
ପଦ୍ମସୌଗନ୍ଧିକୈସ୍ତାମ୍ରାଂ ଶୁକ୍ଲାଂ କୁମୁଦମଣ୍ଡଲୈଃ। ନୀଲାଂ କୁଵଲଯୋଦ୍ଘାଟୈର୍ବହୁଵର୍ଣାଂ କୁଥାମିଵ
ପଦ୍ମ ଓ ସୁଗନ୍ଧିକ ଫୁଲରେ ଲାଲ ହୋଇଥିବା, କୁମୁଦ ଫୁଲର ଛଟାରେ ଧଳା, ନୀଳ କୁବଳୟ ଫୁଲରେ ନୀଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବହୁବର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ରାଳି ପରି ଲାଗୁଥିଲା।