ଅସିରତ୍ନଂ ମହାବାହୋ ଦଦାମି ନୃଵରାତ୍ମଜ । ଗାନ୍ଧର୍ଵମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ମୋହନଂ ନାମ ନାମତଃ ॥୧-୨୭-
ହେ ବଳଶାଳୀ, ହେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅସିରତ୍ନ ଅର୍ଥାତ୍ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତଳୱାର, ପ୍ରିୟ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ମୋହନ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି।
ପ୍ରସ୍ଵାପନଂ ପ୍ରଶମନଂ ଦଦ୍ମି ସୌମ୍ଯଂ ଚ ରାଘଵ । ଵର୍ଷଣଂ ଶୋଷଣଂ ଚୈଵ ସଂତାପନଵିଲାପନେ ॥୧-୨୭-
ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍ୱାପନ (ନିଦ୍ରା ଦେଇଥିବା), ପ୍ରଶମନ (ଶାନ୍ତି କରିଥିବା), ମୃଦୁ ଅସ୍ତ୍ର, ବର୍ଷଣ (ବର୍ଷା କରୁଥିବା), ଶୋଷଣ (ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା), ସନ୍ତାପନ ଏବଂ ବିଲାପନ (ତାପ ଓ ଶୋକ ଦେଇଥିବା) ଦେଉଛି, ହେ ରାଘବ।
ମାଦନଂ ଚୈଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ କନ୍ଦର୍ପଦଯିତଂ ତଥା । ଗାନ୍ଧର୍ଵମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ମାନଵଂ ନାମ ନାମତଃ ॥୧-୨୭-
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁର୍ଜୟ ମାଦନ ଅସ୍ତ୍ର, କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଗାନ୍ଧର୍ବ ମାନବ ନାମକ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି।
ପୈଶାଚମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ମୋହନଂ ନାମ ନାମତଃ । ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ନରଶାର୍ଦୂଲ ରାଜପୁତ୍ର ମହାଯଶଃ ॥୧-୨୭-
ପ୍ରିୟ ପିଶାଚ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହାକୁ ମୋହନ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ମୁଁ ଦେଉଛି; ଏହି ସବୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ବୀର, ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜପୁତ୍ର।
ତାମସଂ ନରଶାର୍ଦୂଲ ସୌମନଂ ଚ ମହାବଲମ୍ । ସଂଵର୍ତଂ ଚୈଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ମୌସଲଂ ଚ ନୃପାତ୍ମଜ ॥୧-୨୭-
ହେ ବୀର, ତାମସ ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୌମନ, ଅଜୟ ସଂବର୍ତ୍ତ, ଏବଂ ମୌସଳ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି, ହେ ରାଜପୁତ୍ର।
ସତ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ମହାବାହୋ ତଥା ମାଯାମଯଂ ପରମ୍ । ସୌରଂ ତେଜଃପ୍ରଭଂ ନାମ ପରତେଜୋଽପକର୍ଷଣମ୍ ॥୧-୨୭-
ହେ ବଳଶାଳୀ, ସତ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟାମୟ ଅସ୍ତ୍ର, ସୌର ଅସ୍ତ୍ର ଯାହାକୁ ତେଜଃପ୍ରଭା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କମାଇଦିଏ, ମୁଁ ଦେଉଛି।
ସୋମାସ୍ତ୍ରଂ ଶିଶିରଂ ନାମ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଦାରୁଣଂ ଚ ଭଗସ୍ଯାପି ଶୀତେଷୁମଥ ମାନଵମ୍ ॥୧-୨୭-
ସୋମ ଅସ୍ତ୍ର ଯାହାକୁ ଶିଶିର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଭୟଙ୍କର ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ଭୟାନକ ଭଗ ଅସ୍ତ୍ର, ଶୀତେଷୁ ଏବଂ ମାନବ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି।
ଏତାନ୍ ରାମ ମହାବାହୋ କାମରୂପାନ୍ ମହାବଲାନ୍ । ଗୃହାଣ ପରମୋଦାରାନ୍ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ନୃପାତ୍ମଜ ॥୧-୨୭-
ହେ ରାମ, ବଳଶାଳୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାମୂଳକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ରାଜପୁତ୍ର।
ସ୍ଥିତସ୍ତୁ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ମୁନିଵରସ୍ତଦା । ଦଦୌ ରାମାଯ ସୁପ୍ରୀତୋ ମନ୍ତ୍ରଗ୍ରାମମନୁତ୍ତମମ୍ ॥୧-୨୭-
ସେତେବେଳେ, ମହାମୁନି ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଶୁଚି ହୋଇ, ଖୁସି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରମାଳା ଦେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵସଂଗ୍ରହଣଂ ଯେଷାଂ ଦୈଵତୈରପି ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ତଦା ଵିପ୍ରୋ ରାଘଵାଯ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ ॥୧-୨୭-
ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଇବାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବନ୍ତି, ସେଠିରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାର୍ଷି ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଜପତସ୍ତୁ ମୁନେସ୍ତସ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ । ଉପତସ୍ଥୁର୍ମହାର୍ହାଣି ସର୍ଵାଣ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ରାଘଵମ୍ ॥୧-୨୭-
ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଗଲେ।
ଊଚୁଶ୍ଚ ମୁଦିତା ରାମଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯସ୍ତଦା । ଇମେ ଚ ପରମୋଦାର କିଂକରାସ୍ତଵ ରାଘଵ ॥୧-୨୭-
ସେଇ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଘବ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ଭକ୍ତିଶୀଳ ଦାସ।'
ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି ଭଦ୍ରଂ ତେ ତତ୍ସର୍ଵଂ କରଵାମ ଵୈ । ତତୋ ରାମଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ତୈରିତ୍ଯୁକ୍ତୋ ମହାବଲୈଃ ॥୧-୨୭-
'ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ତାହା ସବୁ ଭଲ ହେଉ। ଆମେ ସେସବୁ କାମ କରିଦେବୁ,' ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେଠି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ। ତାପରେ ରାମଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା।
ତତଃ ପ୍ରୀତମନା ରାମୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମହାମୁନିମ୍। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମହାତେଜା ଗମନାଯୋପଚକ୍ରମେ ॥୧-୨୭-
ତାପରେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ହୃଦୟ ସହିତ ରାମ, ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପେ, ବଡ଼ ମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
thumb|ଅଷ୍ଟାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶୁଣ, ଏହା ହେଉଛି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଅଠାଇଶତମ ସର୍ଗ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତୋଽସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵଦନଃ ଶୁଚିଃ । ଗଚ୍ଛନ୍ନେଵ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ॥୧-୨୮-
ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଚଳିବା ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଗୃହୀତାସ୍ତ୍ରୋଽସ୍ମି ଭଗଵନ୍ ଦୁରାଧର୍ଷଃ ସୁରୈରପି । ଅସ୍ତ୍ରାଣାଂ ତ୍ଵହମିଚ୍ଛାମି ସଂହାରାନ୍ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵ ॥୧-୨୮-
'ଭଗବନ, ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପାଇଛି, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ନିବାରଣ କରିବି, ସେ ଉପାୟ ଶିଖିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାତପାଃ । ସଂହାରାନ୍ ଵ୍ଯାଜହାରାଥ ଧୃତିମାନ୍ ସୁଵ୍ରତଃ ଶୁଚିଃ ॥୧-୨୮-
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଏପରି କହିବା ପରେ, ମହାତପସ୍ବୀ, ଧୃଢ଼ ଓ ପବିତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଖାଇଦେଲେ।
ସତ୍ଯଵନ୍ତଂ ସତ୍ଯକୀର୍ତିଂ ଧୃଷ୍ଟଂ ରଭସମେଵ ଚ । ପ୍ରତିହାରତରଂ ନାମ ପରାଙ୍ମୁଖମଵାଙ୍ମୁଖମ୍ ॥୧-୨୮-
ସେ ସତ୍ୟବନ୍ତ, ସତ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି, ଧୃଷ୍ଟ, ରଭସ, ପ୍ରତିହାରତର ଏବଂ ମୁହଁ ଦେଇ ଓ ପିଛୁ ହଟିବା ଉପାୟ ଶିଖାଇଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ଯାଲକ୍ଷ୍ଯାଵିମୌ ଚୈଵ ଦୃଢନାଭସୁନାଭକୌ । ଦଶାକ୍ଷଶତଵକ୍ତ୍ରୌ ଚ ଦଶଶୀର୍ଷଶତୋଦରୌ ॥୧-୨୮-
ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଅଲକ୍ଷ୍ୟ, ଦୃଢ଼ନାଭ ଓ ସୁନାଭକ, ଦଶାକ୍ଷ ଓ ଶତବକ୍ତ୍ର, ଦଶଶୀର୍ଷ ଓ ଶତୋଦର ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ।
ପଦ୍ମନାଭମହାନାଭୌ ଦୁନ୍ଦୁନାଭସୁନାଭକୌ । ଜ୍ଯୋତିଷଂ ଶକୁନଂ ଚୈଵ ନୈରାସ୍ଯଵିମଲାଵୁଭୌ ॥୧-୨୮-
ସେ ପଦ୍ମନାଭ, ମହାନାଭ, ଦୁନ୍ଦୁନାଭ, ସୁନାଭକ, ଜ୍ୟୋତିଷ, ଶକୁନ, ନୈରାସ୍ୟ ଓ ବିମଳ ଦୁଇଝଣ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ।
ଯୌଗନ୍ଧରଵିନିଦ୍ରୌ ଚ ଦୈତ୍ଯପ୍ରମଥନୌ ତଥା । ଶୁଚିବାହୁର୍ମହାବାହୁର୍ନିଷ୍କଲିର୍ଵିରୁଚସ୍ତଥା । ସାର୍ଚିର୍ମାଲୀ ଧୃତିମାଲୀ ଵୃତ୍ତିମାନ୍ ରୁଚିରସ୍ତଥା ॥୧-୨୮-
ସେ ଯୌଗନ୍ଧର, ବିନିଦ୍ର, ଦାନବ ନାଶକ, ଶୁଚିବାହୁ, ମହାବାହୁ, ନିଷ୍କଳି, ବିରୁଚ, ସାର୍ଚ୍ଚିର୍ମାଳୀ, ଧୃତିମାଳୀ, ବୃତ୍ତିମାନ୍ ଓ ରୁଚିର ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ।
ପିତ୍ର୍ଯଃ ସୌମନସଶ୍ଚୈଵ ଵିଧୂତମକରାଵୁଭୌ । ପରଵୀରଂ ରତିଂ ଚୈଵ ଧନଧାନ୍ଯୌ ଚ ରାଘଵ ॥୧-୨୮-
ସେ ପିତ୍ରିୟ, ସୌମନସ, ଦୁଇଜଣ ବିଧୂତମକର, ପରବୀର, ରତି ଓ ଧନଧାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଲେ।
କାମରୂପଂ କାମରୁଚିଂ ମୋହମାଵରଣଂ ତଥା । ଜୃମ୍ଭକଂ ସର୍ଵନାଭଂ ଚ ପନ୍ଥନଵରୁଣୌ ତଥା ॥୧-୨୮-
ସେ କାମରୂପ, କାମରୁଚି, ମୋହମାବରଣ, ଜୃମ୍ଭକ, ସର୍ବନାଭ ଓ ପନ୍ଥନବରୁଣ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ।
କୃଶାଶ୍ଵତନଯାନ୍ ରାମ ଭାସ୍ଵରାନ୍ କାମରୂପିଣଃ । ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ମମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପାତ୍ରଭୂତୋଽସି ରାଘଵ ॥୧-୨୮-
ହେ ରାମ, ମୋ ଠାରୁ କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ପୁଅମାନେ ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମେ ଏହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଭଲ ହେଉ।
ବାଢମିତ୍ଯେଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା । ଦିଵ୍ଯଭାସ୍ଵରଦେହାଶ୍ଚ ମୂର୍ତିମନ୍ତଃ ସୁଖପ୍ରଦାଃ ॥୧-୨୮-
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଆନ୍ତରିକ ଆନନ୍ଦ ସହିତ 'ନିଶ୍ଚୟ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଦିବ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦେହଧାରୀ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ ସୁଖ ଦେଲେ।
କେଚିଦଙ୍ଗାରସଦୃଶାଃ କେଚିଦ୍ ଧୂମୋପମାସ୍ତଥା । ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କସଦୃଶାଃ କେଚିତ୍ ପ୍ରହ୍ଵାଞ୍ଜଲିପୁଟାସ୍ତଥା ॥୧-୨୮-
କିଛି ଅସ୍ତ୍ର ଅଙ୍ଗାର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କିଛି ଧୂଆଁ ପରି, କିଛି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଆଉ କିଛି ହାତ ଜୋଡ଼ି ନମ୍ରତାରେ ଦାଁଡ଼ିଥିଲେ।
ରାମଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵାବ୍ରୁଵନ୍ ମଧୁରଭାଷିଣଃ । ଇମେ ସ୍ମ ନରଶାର୍ଦୂଲ ଶାଧି କିଂ କରଵାମ ତେ ॥୧-୨୮-
ସେମାନେ ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, "ମୁଁମାନେ ଏଠାରେ ଅଛୁ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ, ଆମେ ତୁମ ପାଇଁ କଣ କରିବୁ?"
ଗମ୍ଯତାମିତି ତାନାହ ଯଥେଷ୍ଟଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ । ମାନସାଃ କାର୍ଯକାଲେଷୁ ସାହାଯ୍ଯଂ ମେ କରିଷ୍ଯଥ ॥୧-୨୮-
ତେବେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯାଅ; ଯେତେବେଳେ ଆମକୁ ଆବଶ୍ୟକ ପଡିବ, ସେତେବେଳେ ମନରେ ମୋତେ ସହଯୋଗ କରିବ।"
ଅଥ ତେ ରାମମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି କାକୁତ୍ସ୍ଥମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍ ॥୧-୨୮-
ତାପରେ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ "ଏମିତି ହେଉ" ବୋଲି କହି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ।