ଦର୍ଶଯଞ୍ଶବ୍ଦଵେଧିତ୍ଵଂ ତାଂ ରୁରୋଧ ସ ସାଯକୈଃ । ସା ରୁଦ୍ଧା ବାଣଜାଲେନ ମାଯାବଲସମନ୍ଵିତା ॥୧-୨୬-
ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ତୀର ଛାଡିବାର କୌଶଳ ଦେଖାଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରୋକିଦେଲେ । ଯକ୍ଷୀ ମାୟା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୀରର ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଗଲେ ।
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ଵିନେଷୁଦୀ । ତାମାପତନ୍ତୀଂ ଵେଗେନ ଵିକ୍ରାନ୍ତାମଶନୀମିଵ ॥୧-୨୬-
ସେ ଯକ୍ଷୀ ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଦହନ ଅଶନି ତାଳେ ଆସେ ।
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ସୁରାଶ୍ଚାପ୍ଯଭିପୂଜଯନ୍ । ଉଵାଚ ପରମପ୍ରୀତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରନ୍ଦରଃ ॥୧-୨୬-
ଦେବତାମାନେ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ 'ଶାବାଶ, ଶାବାଶ' ବୋଲି ସମ୍ମାନ କଲେ । ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧୁର ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ ।
ସୁରାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସଂହୃଷ୍ଟା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମଥାବ୍ରୁଵନ୍ । ମୁନେ କୌଶିକ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ ସର୍ଵେ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ ॥୧-୨୬-
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁନି କୌଶିକ, ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ମରୁତ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି ।'
ତୋଷିତାଃ କର୍ମଣାନେନ ସ୍ନେହଂ ଦର୍ଶଯ ରାଘଵେ । ପ୍ରଜାପତେଃ କୃଶାଶ୍ଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମାନ୍ ॥୧-୨୬-
'ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ । ରାଘବଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଦେଖାଅ, ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କର ସତ୍ୟବୀର ପୁଅମାନେ କିଏ ତାହା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ ।'
ତପୋବଲଭୃତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ରାଘଵାଯ ନିଵେଦଯ । ପାତ୍ରଭୂତଶ୍ଚ ତେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଵାନୁଗମନେ ରତଃ ॥୧-୨୬-
'ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ରାଘବଙ୍କୁ ଦିଅ । ସେ ତୁମ ସହ ଚାଲିବାରେ ଆଗ୍ରହୀ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ।'
କର୍ତଵ୍ଯଂ ସୁମହତ୍ କର୍ମ ସୁରାଣାଂ ରାଜସୂନୁନା । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁର୍ହୃଷ୍ଟା ଵିହାଯସମ୍ ॥୧-୨୬-
'ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଏକ ବଡ଼ କାମ ସମ୍ପାଦନ କରିବେ ।' ଏପରି କହି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୂଜଯନ୍ତସ୍ତତଃ ସଂଧ୍ଯା ପ୍ରଵର୍ତତେ । ତତୋ ମୁନିଵରଃ ପ୍ରୀତସ୍ତାଟକାଵଧତୋଷିତଃ ॥୧-୨୬-
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ପରେ ସଂଧ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ତାଟକାଙ୍କ ବଧରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମହାମୁନି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ।
ମୂର୍ଧ୍ନି ରାମମୁପାଘ୍ରାଯ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଇହାଦ୍ଯ ରଜନୀଂ ରାମ ଵସାମ ଶୁଭଦର୍ଶନ ॥୧-୨୬-
ସେ ରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଗନ୍ଧ କରି, କହିଲେ, 'ଶୁଭ ମୁଖ ଥିବା ରାମ, ଆଜି ରାତି ଏଠି ରୁହିବା ।'
ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ଗମିଷ୍ଯାମସ୍ତଦାଶ୍ରମପଦଂ ମମ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ॥୧-୨୬-
'କାଲି ସକାଳେ ଆମେ ମୋ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ।' ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଖୁସି ହେଲେ ।
ଉଵାସ ରଜନୀଂ ତତ୍ର ତାଟକାଯା ଵନେ ସୁଖମ୍ । ମୁକ୍ତଶାପଂ ଵନଂ ତଚ୍ଚ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ତଦାହନି । ରମଣୀଯଂ ଵିବଭ୍ରାଜ ଯଥା ଚୈତ୍ରରଥଂ ଵନମ୍ ॥୧-୨୬-
ସେ ତାଟକାଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏହି ରାତି ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ । ସେହି ଦିନ ଅପମାନ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଶୋଭା ପାଇଲା ।
ନିହତ୍ଯ ତାଂ ଯକ୍ଷସୁତାଂ ସ ରାମଃ ::ପ୍ରଶସ୍ଯମାନଃ ସୁରସିଦ୍ଧସଙ୍ଘୈଃ । ଉଵାସ ତସ୍ମିନ୍ ମୁନିନା ସହୈଵ ::ପ୍ରଭାତଵେଲାଂ ପ୍ରତିବୋଧ୍ଯମାନଃ ॥୧-୨୬-
ଯକ୍ଷୀକୁ ମାରି, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ରାମ ମୁନିଙ୍କ ସହ ରହିଲେ । ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜଗାଯାଇଲା ।
thumb|ସପ୍ତଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଵିଂଶଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଏହିଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତାଇଶ ଶ୍ଲୋକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ।
ଅଥ ତାଂ ରଜନୀମୁଷ୍ଯ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ । ପ୍ରହସ୍ଯ ରାଘଵଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ମଧୁରସ୍ଵରମ୍ ॥୧-୨୭-
ତାହାପରେ ସେଇ ରାତି କାଟି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାଶୟ ହସି ମିଷ୍ଟି ସ୍ୱରରେ ରାଘବଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ରାଜପୁତ୍ର ମହାଯଶଃ । ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୋ ଦଦାମ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵଶଃ ॥୧-୨୭-
'ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ । ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମେ ମହାନ । ଭଲପାଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି ।'
ଦେଵାସୁରଗଣାନ୍ ଵାପି ସଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗାନ୍ ଭୁଵି । ଯୈରମିତ୍ରାନ୍ ପ୍ରସହ୍ଯାଜୌ ଵଶୀକୃତ୍ଯ ଜଯିଷ୍ଯସି ॥୧-୨୭-
'ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ସର୍ପ, ଯେଉଁମାନେ ହେଉନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିପାରିବ ।'
ତାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦଦାମ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵଶଃ । ଦଣ୍ଡଚକ୍ରଂ ମହଦ୍ ଦିଵ୍ଯଂ ତଵ ଦାସ୍ଯାମି ରାଘଵ ॥୧-୨୭-
'ଭଲ ହେଉ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି । ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମହାନ ଦିବ୍ୟ ଦଣ୍ଡଚକ୍ର ଦେଉଛି ।'
ଧର୍ମଚକ୍ରଂ ତତୋ ଵୀର କାଲଚକ୍ରଂ ତଥୈଵ ଚ । ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରଂ ତଥାତ୍ଯୁଗ୍ରମୈନ୍ଦ୍ରଂ ଚକ୍ରଂ ତଥୈଵ ଚ ॥୧-୨୭-
ତାପରେ, ହେ ବୀର, ଧର୍ମର ଚକ୍ର, ସମୟର ଚକ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି।
ଵଜ୍ରମସ୍ତ୍ରଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈଵଂ ଶୂଲଵରଂ ତଥା । ଅସ୍ତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଶିରଶ୍ଚୈଵ ଐଷୀକମପି ରାଘଵ ॥୧-୨୭-
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଙ୍କର ଶୂଳ, ବ୍ରହ୍ମଶିର ଅସ୍ତ୍ର, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି, ହେ ରାଘବ।
ଦଦାମି ତେ ମହାବାହୋ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରମନୁତ୍ତମମ୍ । ଗଦେ ଦ୍ଵେ ଚୈଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମୋଦକୀଶିଖରୀ ଶୁଭେ ॥୧-୨୭-
ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଦୁଇଟି ଗଦା ଦେଉଛି, ଏହାମାନେ ମୋଦକୀ ଓ ଶିଖରୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦୁହିଁ ଶୁଭ।
ପ୍ରଦୀପ୍ତେ ନରଶାର୍ଦୂଲ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ନୃପାତ୍ମଜ । ଧର୍ମପାଶମହଂ ରାମ କାଲପାଶଂ ତଥୈଵ ଚ ॥୧-୨୭-
ହେ ନରମାନ୍ୟ ବୀର, ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଧର୍ମପାଶ ଏବଂ ସମୟପାଶ ଦେଉଛି, ହେ ରାମ।
ଵାରୁଣଂ ପାଶମସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଦଦାନ୍ଯହମନୁତ୍ତମମ୍ । ଅଶନୀ ଦ୍ଵେ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଶୁଷ୍କାର୍ଦ୍ରେ ରଘୁନନ୍ଦନ ॥୧-୨୭-
ମୁଁ ତୁମକୁ ବରୁଣ ପାଶ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବରୁଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି; ଦୁଇଟି ଅଶନୀ, ଏକ ଶୁଷ୍କ ଏବଂ ଏକ ଭିଜା, ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି, ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ଦଦାମି ଚାସ୍ତ୍ରଂ ପୈନାକମସ୍ତ୍ରଂ ନାରାଯଣଂ ତଥା । ଆଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ଶିଖରଂ ନାମ ନାମତଃ ॥୧-୨୭-
ମୁଁ ତୁମକୁ ପିନାକ ଅସ୍ତ୍ର, ନାରାୟଣ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଅଗ୍ନେୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହାକୁ ଶିଖର ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ଦେଉଛି।
ଵାଯଵ୍ଯଂ ପ୍ରଥମଂ ନାମ ଦଦାମି ତଵ ଚାନଘ । ଅସ୍ତ୍ରଂ ହଯଶିରୋ ନାମ କ୍ରୌଞ୍ଚମସ୍ତ୍ରଂ ତଥୈଵ ଚ ॥୧-୨୭-
ହେ ନିର୍ମଳ ମନ୍ୟ, ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବାୟବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ହୟଶିର ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି।
ଶକ୍ତିଦ୍ଵଯଂ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦଦାମି ତଵ ରାଘଵ । କଙ୍କାଲଂ ମୁସଲଂ ଘୋରଂ କାପାଲମଥ କିଙ୍କିଣୀମ୍ ॥୧-୨୭-
ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁଇଟି ଶକ୍ତି, ଭୟଙ୍କର କଙ୍କାଳ, ମୁସଳ, କପାଳ ଏବଂ କିଙ୍କିଣୀ ଦେଉଛି।
ଵଧାର୍ଥଂ ରକ୍ଷସାଂ ଯାନି ଦଦାମ୍ଯେତାନି ସର୍ଵଶଃ । ଵୈଦ୍ଯାଧରଂ ମହାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ନନ୍ଦନଂ ନାମ ନାମତଃ ॥୧-୨୭-
ଏହି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଦେଉଛି; ବଡ଼ ବିଦ୍ୟାଧର ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ନନ୍ଦନ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଉଛି।
ଅସିରତ୍ନଂ ମହାବାହୋ ଦଦାମି ନୃଵରାତ୍ମଜ । ଗାନ୍ଧର୍ଵମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ମୋହନଂ ନାମ ନାମତଃ ॥୧-୨୭-
ହେ ବଳଶାଳୀ, ହେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅସିରତ୍ନ ଅର୍ଥାତ୍ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତଳୱାର, ପ୍ରିୟ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ମୋହନ ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି।
ପ୍ରସ୍ଵାପନଂ ପ୍ରଶମନଂ ଦଦ୍ମି ସୌମ୍ଯଂ ଚ ରାଘଵ । ଵର୍ଷଣଂ ଶୋଷଣଂ ଚୈଵ ସଂତାପନଵିଲାପନେ ॥୧-୨୭-
ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରସ୍ୱାପନ (ନିଦ୍ରା ଦେଇଥିବା), ପ୍ରଶମନ (ଶାନ୍ତି କରିଥିବା), ମୃଦୁ ଅସ୍ତ୍ର, ବର୍ଷଣ (ବର୍ଷା କରୁଥିବା), ଶୋଷଣ (ଶୁଷ୍କ କରୁଥିବା), ସନ୍ତାପନ ଏବଂ ବିଲାପନ (ତାପ ଓ ଶୋକ ଦେଇଥିବା) ଦେଉଛି, ହେ ରାଘବ।
ମାଦନଂ ଚୈଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ କନ୍ଦର୍ପଦଯିତଂ ତଥା । ଗାନ୍ଧର୍ଵମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ମାନଵଂ ନାମ ନାମତଃ ॥୧-୨୭-
ମୁଁ ତୁମକୁ ଦୁର୍ଜୟ ମାଦନ ଅସ୍ତ୍ର, କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଗାନ୍ଧର୍ବ ମାନବ ନାମକ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଉଛି।
ପୈଶାଚମସ୍ତ୍ରଂ ଦଯିତଂ ମୋହନଂ ନାମ ନାମତଃ । ପ୍ରତୀଚ୍ଛ ନରଶାର୍ଦୂଲ ରାଜପୁତ୍ର ମହାଯଶଃ ॥୧-୨୭-
ପ୍ରିୟ ପିଶାଚ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହାକୁ ମୋହନ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ମୁଁ ଦେଉଛି; ଏହି ସବୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ବୀର, ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜପୁତ୍ର।