ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ସୌମିତ୍ରେ ମମ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵିକ୍ରମମ୍। ନାକାଶମୁତ୍ପତିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵଭୂତାନି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସୌମିତ୍ରି, ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବେ; କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆକାଶକୁ ଚାଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସମାକୁଲମମର୍ଯାଦଂ ଜଗତ୍ ପଶ୍ଯାଦ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଆକର୍ଣପୂର୍ଣୈରିଷୁଭିର୍ଜୀଵଲୋକଦୁରାଵରୈଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆଜି ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କିପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନିୟମିତ ହେଉଛି, ଏବଂ ଜୀବମାନେ ଯାହାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେପରି ତୀରରେ ଭିନ୍ନ ହେଉଛି।
କରିଷ୍ଯେ ମୈଥିଲୀହେତୋରପିଶାଚମରାକ୍ଷସମ୍। ମମ ରୋଷପ୍ରଯୁକ୍ତାନାଂ ଵିଶିଖାନାଂ ବଲଂ ସୁରାଃ
ମୈଥିଳୀଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ପିଶାଚ ଓ ରାକ୍ଷସମାନୋ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର କ୍ରୋଧର ତୀରର ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଦ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତାନାମମର୍ଷାଦ୍ ଦୂରଗାମିନାମ୍। ନୈଵ ଦେଵା ନ ଦୈତେଯା ନ ପିଶାଚା ନ ରାକ୍ଷସାଃ
ଆଜି ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବେ, କିପରି ମୋର କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଦୂରଗାମୀ ବାଣ ଉଡ଼ିଯାଉଛି; ଏବଂ ଦେବ, ଦାନବ, ପିଶାଚ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ, କେହି ମଧ୍ୟ...
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମମ କ୍ରୋଧାତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵିପ୍ରଣାଶିତେ। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଲୋକା ଯେ ରକ୍ଷସାମପି
ମୋର କ୍ରୋଧରେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ ହେବ, ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ସବୁ ଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବେ।
ବହୁଧା ନିପତିଷ୍ଯନ୍ତି ବାଣୌଘୈଃ ଶକଲୀକୃତାଃ। ନିର୍ମର୍ଯାଦାନିମାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସାଯକୈଃ
ମୋର ଅନେକ ତୀରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ମୋର ତୀରରେ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି।
ହୃତାଂ ମୃତାଂ ଵା ସୌମିତ୍ରେ ନ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ମମେଶ୍ଵରାଃ। ତଥାରୂପାଂ ହି ଵୈଦେହୀଂ ନ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଯଦି ପ୍ରିଯାମ୍
ସୌମିତ୍ରୀ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରିୟା ବୈଦେହୀ ଚୋରି ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବେଳେ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ସୀତାକୁ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ—
ନାଶଯାମି ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍। ଯାଵଦ୍ ଦର୍ଶନମସ୍ଯା ଵୈ ତାପଯାମି ଚ ସାଯକୈଃ
ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ତିନି ଲୋକ ଓ ଚଳାଚଳ ସବୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ତୀରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ରଖିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ସ୍ଫୁରମାଣୋଷ୍ଠସମ୍ପୁଟଃ। ଵଲ୍କଲାଜିନମାବଦ୍ଧ୍ଯ ଜଟାଭାରମବନ୍ଧଯତ୍
ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା, ଓଠ ଫୁଲିଉଠିଲା, ସେ ବାକ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଜଟା ଗୁଞ୍ଜି ନେଲେ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ତଥାଭୂତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ତ୍ରିପୁରଂ ଜଘ୍ନୁଷଃ ପୂର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ବଭୌ ତନୁଃ
ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଓ ଧୀର ରାମଙ୍କ ଦେହ, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ରୁଦ୍ର ତ୍ରିପୁରାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଦଥ ଚାଦାଯ ରାମୋ ନିଷ୍ପୀଡ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍। ଶରମାଦାଯ ସଂଦୀପ୍ତଂ ଘୋରମାଶୀଵିଷୋପମମ୍
ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଧନୁଷ ନେଇ, ରାମ ତାହାକୁ ଭଲଭାବେ ଟାଣିଲେ, ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଏକ ତୀର ନେଲେ, ଯାହା ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସଂଦଧେ ଧନୁଷି ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମଃ ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ। ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିରିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପରଶତ୍ରୁ ଜୟୀ ଶ୍ରୀରାମ ଧନୁଷରେ ସେଇ ତୀରକୁ ଲଗାଇଲେ, ଏବଂ ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଯଥା ଜରା ଯଥା ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଥା କାଲୋ ଯଥା ଵିଧିଃ। ନିତ୍ଯଂ ନ ପ୍ରତିହନ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ତଥାହଂ କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତୋ ନ ନିଵାର୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ସମୟ ଓ ଭାଗ୍ୟ କେବେଁ ମାନବମାନେ ରୋକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଏ, ମୋତେ ରୋକିପାରିବା କେହି ନାହିଁ— ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ପୁରେଵ ମେ ଚାରୁଦତୀମନିନ୍ଦିତାଂ ଦିଶନ୍ତି ସୀତାଂ ଯଦି ନାଦ୍ଯ ମୈଥିଲୀମ୍। ସଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵମନୁଷ୍ଯପନ୍ନଗଂ ଜଗତ୍ ସଶୈଲଂ ପରିଵର୍ତଯାମ୍ଯହମ୍
ଯଦି ଆଜି ସେମାନେ ପୂର୍ବପରି ଦୋଷରହିତ ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ, ନାଗ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଲଟିଦେବି।
thumb|ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତପ୍ଯମାନଂ ତଦା ରାମଂ ସୀତାହରଣକର୍ଶିତମ୍। ଲୋକାନାମଭଵେ ଯୁକ୍ତଂ ସାଂଵର୍ତକମିଵାନଲମ୍
ସେ ସମୟରେ, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣର ଦୁଃଖରେ ଜଳୁଥିବା ରାମ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସଂହାର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ଧନୁଃ ସଜ୍ଯଂ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଂ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଦଗ୍ଧୁକାମଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ଯୁଗାନ୍ତେ ଚ ଯଥା ହରମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ତଣି, ପୁନିପୁନି ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ହର ଏହି କାମ କରନ୍ତି।
ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ମୁଖେନ ପରିଶୁଷ୍ଯତା
ଏପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ କ୍ରୋଧିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଚିନ୍ତାରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ପୁରା ଭୂତ୍ଵା ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। ନ କ୍ରୋଧଵଶମାପନ୍ନଃ ପ୍ରକୃତିଂ ହାତୁମର୍ହସି
ପୂର୍ବେ ଆପଣ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭଲ ପାଇଁ ଲାଗିଥିଲେ, ଏହିପରି କ୍ରୋଧରେ ଆସି ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଚନ୍ଦ୍ରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରଭା ସୂର୍ଯେ ଗତିର୍ଵାଯୌ ଭୁଵି କ୍ଷମା। ଏତଚ୍ଚ ନିଯତଂ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯି ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ
ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭା, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ବାୟୁରେ ଗତି ଓ ପୃଥିବୀରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅଛି; ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖ୍ୟାତି ସଦା ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି।
ଏକସ୍ଯ ନାପରାଧେନ ଲୋକାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି। ନନୁ ଜାନାମି କସ୍ଯାଯଂ ଭଗ୍ନଃ ସାଂଗ୍ରାମିକୋ ରଥଃ
ଏକ ଲୋକର ଅପରାଧ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଭଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧରଥ କାହାର ଅଛି, ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଣିନାହିଁ।
କେନ ଵା କସ୍ଯ ଵା ହେତୋଃ ସଯୁଗଃ ସପରିଚ୍ଛଦଃ। ଖୁରନେମିକ୍ଷତଶ୍ଚାଯଂ ସିକ୍ତୋ ରୁଧିରବିନ୍ଦୁଭିଃ
କିଏ, କାହିଁକି ଏହି ଯୁକ୍ତ ଓ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ରଥଟି, ଘୋଡ଼ା ଓ ଚକ୍ରର ଘାଏରେ ରକ୍ତ ଛିଟା ଲାଗିଛି, ଏହା କାହା ପାଇଁ ଏଭଳି ହେଇଛି, ମୁଁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ।
ଦେଶୋ ନିର୍ଵୃତ୍ତସଂଗ୍ରାମଃ ସୁଘୋରଃ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ। ଏକସ୍ଯ ତୁ ଵିମର୍ଦୋଽଯଂ ନ ଦ୍ଵଯୋର୍ଵଦତାଂ ଵର
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଏଠି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଏବେ ଶେଷ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏଠି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ, କେବଳ ଏକ ଲୋକଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା।
ନହି ଵୃତ୍ତଂ ହି ପଶ୍ଯାମି ବଲସ୍ଯ ମହତଃ ପଦମ୍। ନୈକସ୍ଯ ତୁ କୃତେ ଲୋକାନ୍ ଵିନାଶଯିତୁମର୍ହସି
ମୁଁ ଏଠାରେ ବଡ଼ ସେନାର କୌଣସି ଚିହ୍ନ ଦେଖୁନି। ଏକ ଲୋକଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୁକ୍ତଦଣ୍ଡା ହି ମୃଦଵଃ ପ୍ରଶାନ୍ତା ଵସୁଧାଧିପାଃ। ସଦା ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଶରଣ୍ଯଃ ପରମା ଗତିଃ
ସଦା ନ୍ୟାୟ ଦେଇ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ରାଜାମାନେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଆଶ୍ରୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି।
କୋ ନୁ ଦାରପ୍ରଣାଶଂ ତେ ସାଧୁ ମନ୍ଯେତ ରାଘଵ। ସରିତଃ ସାଗରାଃ ଶୈଲା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ
ହେ ରାଘବ, କିଏ ତୁମ ଜୀବନସଂଗିନୀଙ୍କ ହାନିକୁ ଭଲ ଭାବେ ମାନିପାରିବ? ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ—
ନାଲଂ ତେ ଵିପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁଂ ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯେଵ ସାଧଵଃ। ଯେନ ରାଜନ୍ ହୃତା ସୀତା ତମନ୍ଵେଷିତୁମର୍ହସି
ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ଦୀକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି କେହି ତୁମକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ହେ ରାଜା, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଛି, ସେଠିକୁ ଖୋଜିବା ଉଚିତ।
ମଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯୋ ଧନୁଷ୍ପାଣିଃ ସହାଯୈଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ। ସମୁଦ୍ରଂ ଵା ଵିଚେଷ୍ଯାମଃ ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚ ଵନାନି ଚ
ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଥିବାବେଳେ, ଆମେ ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଖୋଜିବା।
ଗୁହାଶ୍ଚ ଵିଵିଧା ଘୋରାଃ ପଦ୍ମିନ୍ଯୋ ଵିଵିଧାସ୍ତଥା। ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଲୋକାଂଶ୍ଚ ଵିଚେଷ୍ଯାମଃ ସମାହିତାଃ
ଭୟଙ୍କର ଅନେକ ଗୁହା, ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରୀଣୀ ଓ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଆମେ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ତଲାଶ କରିବା।
ଯାଵନ୍ନାଧିଗମିଷ୍ଯାମସ୍ତଵ ଭାର୍ଯାପହାରିଣମ୍। ନ ଚେତ୍ ସାମ୍ନା ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ପତ୍ନୀଂ ତେ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାଃ। କୋସଲେନ୍ଦ୍ର ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ କରିଷ୍ଯସି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇଯିଥିବାକୁ ଖୋଜିନପାରିବୁ, ଯଦି ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ବକ ତୁମ ପତ୍ନୀକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ହେ କୋଶଳନ୍ଦ୍ର, ତେବେ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ।