ଭକ୍ଷିତାଯାଂ ହି ଵୈଦେହ୍ଯାଂ ହୃତାଯାମପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ। କେ ହି ଲୋକେ ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ତାଃ ସୌମ୍ଯ ମମେଶ୍ଵରାଃ
ଯଦି ବୈଦେହୀ ଖାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ହରାଯାଇଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସଂସାରରେ, ମଧୁର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କିଏ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବେ?
କର୍ତାରମପି ଲୋକାନାଂ ଶୂରଂ କରୁଣଵେଦିନମ୍। ଅଜ୍ଞାନାଦଵମନ୍ଯେରନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଜ୍ଞାନରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ବୀର ଏବଂ କରୁଣାମୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କରିପାରନ୍ତି।
ମୃଦୁଂ ଲୋକହିତେ ଯୁକ୍ତଂ ଦାନ୍ତଂ କରୁଣଵେଦିନମ୍। ନିର୍ଵୀର୍ଯ ଇତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ନୂନଂ ମାଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବତାମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ, ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ, କାରଣ ମୁଁ ମୃଦୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଲାଗିଥିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏବଂ କରୁଣାମୟ।
ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହି ଗୁଣୋ ଦୋଷଃ ସଂଵୃତ୍ତଃ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଅଦ୍ଯୈଵ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ରକ୍ଷସାମଭଵାଯ ଚ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ମୋର ଗୁଣ ଏବେ ଦୋଷରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି; ଆଜି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିନାଶ ହେବ।
ସଂହୃତ୍ଯୈଵ ଶଶିଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଂ ମହାନ୍ ସୂର୍ଯ ଇଵୋଦିତଃ। ସଂହୃତ୍ଯୈଵ ଗୁଣାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମମ ତେଜଃ ପ୍ରକାଶତେ
ଯେପରି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକକୁ ହଟାଇଦିଏ, ସେପରି ମୋର ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଦମନ କରି, ମୋର ପ୍ରଭା ଚମକିଉଠିବ।
ନୈଵ ଯକ୍ଷା ନ ଗନ୍ଧର୍ଵା ନ ପିଶାଚା ନ ରାକ୍ଷସାଃ। କିଂନରା ଵା ମନୁଷ୍ଯା ଵା ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, କିମ୍ନର କିମ୍ବା ମଣିଷ, କେହି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଇବେ ନାହିଁ।
ମମାସ୍ତ୍ରବାଣସମ୍ପୂର୍ଣମାକାଶଂ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଅସମ୍ପାତଂ କରିଷ୍ଯାମି ହ୍ଯଦ୍ଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଚାରିଣାମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଆକାଶ ମୋର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଆଜି ମୁଁ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ଚରାଚର ପାଇଁ ଅପରିଚଳନୀୟ କରିଦେବି।
ସଂନିରୁଦ୍ଧଗ୍ରହଗଣମାଵାରିତନିଶାକରମ୍। ଵିପ୍ରଣଷ୍ଟାନଲମରୁଦ୍ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତିସଂଵୃତମ୍
ଗ୍ରହମାନେ ଅଟକାଇଦିଆଯିବେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଡକୁ ଯିବେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ହୋଇଯିବେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଢାକିଯିବ।
ଵିନିର୍ମଥିତଶୈଲାଗ୍ରଂ ଶୁଷ୍ଯମାଣଜଲାଶଯମ୍। ଧ୍ଵସ୍ତଦ୍ରୁମଲତାଗୁଲ୍ମଂ ଵିପ୍ରଣାଶିତସାଗରମ୍
ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଯିବ, ଜଳାଶୟ ଶୁଷ୍କ ହେବ, ଗଛ, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ି ଧ୍ୱଂସ ହେବ, ସାଗର ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଥିବ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ତୁ କରିଷ୍ଯାମି ସଂଯୁକ୍ତଂ କାଲକର୍ମଣା। ନ ତେ କୁଶଲିନୀଂ ସୀତାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ମମେଶ୍ଵରାଃ
ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ କାଳର ଶକ୍ତି ସହିତ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ଦେବମାନେ ମୋତେ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ସୌମିତ୍ରେ ମମ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵିକ୍ରମମ୍। ନାକାଶମୁତ୍ପତିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵଭୂତାନି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସୌମିତ୍ରି, ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବେ; କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆକାଶକୁ ଚାଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସମାକୁଲମମର୍ଯାଦଂ ଜଗତ୍ ପଶ୍ଯାଦ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଆକର୍ଣପୂର୍ଣୈରିଷୁଭିର୍ଜୀଵଲୋକଦୁରାଵରୈଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆଜି ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କିପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନିୟମିତ ହେଉଛି, ଏବଂ ଜୀବମାନେ ଯାହାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେପରି ତୀରରେ ଭିନ୍ନ ହେଉଛି।
କରିଷ୍ଯେ ମୈଥିଲୀହେତୋରପିଶାଚମରାକ୍ଷସମ୍। ମମ ରୋଷପ୍ରଯୁକ୍ତାନାଂ ଵିଶିଖାନାଂ ବଲଂ ସୁରାଃ
ମୈଥିଳୀଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ପିଶାଚ ଓ ରାକ୍ଷସମାନୋ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର କ୍ରୋଧର ତୀରର ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଦ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତାନାମମର୍ଷାଦ୍ ଦୂରଗାମିନାମ୍। ନୈଵ ଦେଵା ନ ଦୈତେଯା ନ ପିଶାଚା ନ ରାକ୍ଷସାଃ
ଆଜି ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବେ, କିପରି ମୋର କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଦୂରଗାମୀ ବାଣ ଉଡ଼ିଯାଉଛି; ଏବଂ ଦେବ, ଦାନବ, ପିଶାଚ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ, କେହି ମଧ୍ୟ...
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମମ କ୍ରୋଧାତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵିପ୍ରଣାଶିତେ। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଲୋକା ଯେ ରକ୍ଷସାମପି
ମୋର କ୍ରୋଧରେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ ହେବ, ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ସବୁ ଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବେ।
ବହୁଧା ନିପତିଷ୍ଯନ୍ତି ବାଣୌଘୈଃ ଶକଲୀକୃତାଃ। ନିର୍ମର୍ଯାଦାନିମାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସାଯକୈଃ
ମୋର ଅନେକ ତୀରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ମୋର ତୀରରେ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି।
ହୃତାଂ ମୃତାଂ ଵା ସୌମିତ୍ରେ ନ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ମମେଶ୍ଵରାଃ। ତଥାରୂପାଂ ହି ଵୈଦେହୀଂ ନ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଯଦି ପ୍ରିଯାମ୍
ସୌମିତ୍ରୀ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରିୟା ବୈଦେହୀ ଚୋରି ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବେଳେ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ସୀତାକୁ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ—
ନାଶଯାମି ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍। ଯାଵଦ୍ ଦର୍ଶନମସ୍ଯା ଵୈ ତାପଯାମି ଚ ସାଯକୈଃ
ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ତିନି ଲୋକ ଓ ଚଳାଚଳ ସବୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ତୀରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ରଖିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ସ୍ଫୁରମାଣୋଷ୍ଠସମ୍ପୁଟଃ। ଵଲ୍କଲାଜିନମାବଦ୍ଧ୍ଯ ଜଟାଭାରମବନ୍ଧଯତ୍
ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା, ଓଠ ଫୁଲିଉଠିଲା, ସେ ବାକ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଜଟା ଗୁଞ୍ଜି ନେଲେ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ତଥାଭୂତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ତ୍ରିପୁରଂ ଜଘ୍ନୁଷଃ ପୂର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ବଭୌ ତନୁଃ
ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଓ ଧୀର ରାମଙ୍କ ଦେହ, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ରୁଦ୍ର ତ୍ରିପୁରାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଲକ୍ଷ୍ମଣାଦଥ ଚାଦାଯ ରାମୋ ନିଷ୍ପୀଡ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍। ଶରମାଦାଯ ସଂଦୀପ୍ତଂ ଘୋରମାଶୀଵିଷୋପମମ୍
ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଧନୁଷ ନେଇ, ରାମ ତାହାକୁ ଭଲଭାବେ ଟାଣିଲେ, ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଏକ ତୀର ନେଲେ, ଯାହା ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସଂଦଧେ ଧନୁଷି ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମଃ ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ। ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିରିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପରଶତ୍ରୁ ଜୟୀ ଶ୍ରୀରାମ ଧନୁଷରେ ସେଇ ତୀରକୁ ଲଗାଇଲେ, ଏବଂ ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଯଥା ଜରା ଯଥା ମୃତ୍ଯୁର୍ଯଥା କାଲୋ ଯଥା ଵିଧିଃ। ନିତ୍ଯଂ ନ ପ୍ରତିହନ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ତଥାହଂ କ୍ରୋଧସଂଯୁକ୍ତୋ ନ ନିଵାର୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯସଂଶଯମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ, ସମୟ ଓ ଭାଗ୍ୟ କେବେଁ ମାନବମାନେ ରୋକିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପରି ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଏ, ମୋତେ ରୋକିପାରିବା କେହି ନାହିଁ— ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ପୁରେଵ ମେ ଚାରୁଦତୀମନିନ୍ଦିତାଂ ଦିଶନ୍ତି ସୀତାଂ ଯଦି ନାଦ୍ଯ ମୈଥିଲୀମ୍। ସଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵମନୁଷ୍ଯପନ୍ନଗଂ ଜଗତ୍ ସଶୈଲଂ ପରିଵର୍ତଯାମ୍ଯହମ୍
ଯଦି ଆଜି ସେମାନେ ପୂର୍ବପରି ଦୋଷରହିତ ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ, ନାଗ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଲଟିଦେବି।
thumb|ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୩-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତପ୍ଯମାନଂ ତଦା ରାମଂ ସୀତାହରଣକର୍ଶିତମ୍। ଲୋକାନାମଭଵେ ଯୁକ୍ତଂ ସାଂଵର୍ତକମିଵାନଲମ୍
ସେ ସମୟରେ, ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣର ଦୁଃଖରେ ଜଳୁଥିବା ରାମ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସଂହାର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ଧନୁଃ ସଜ୍ଯଂ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଂ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଦଗ୍ଧୁକାମଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ଯୁଗାନ୍ତେ ଚ ଯଥା ହରମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ତଣି, ପୁନିପୁନି ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ହର ଏହି କାମ କରନ୍ତି।
ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ମୁଖେନ ପରିଶୁଷ୍ଯତା
ଏପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପରେ କ୍ରୋଧିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଚିନ୍ତାରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ପୁରା ଭୂତ୍ଵା ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। ନ କ୍ରୋଧଵଶମାପନ୍ନଃ ପ୍ରକୃତିଂ ହାତୁମର୍ହସି
ପୂର୍ବେ ଆପଣ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭଲ ପାଇଁ ଲାଗିଥିଲେ, ଏହିପରି କ୍ରୋଧରେ ଆସି ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଚନ୍ଦ୍ରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରଭା ସୂର୍ଯେ ଗତିର୍ଵାଯୌ ଭୁଵି କ୍ଷମା। ଏତଚ୍ଚ ନିଯତଂ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯି ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ
ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଶୋଭା, ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ବାୟୁରେ ଗତି ଓ ପୃଥିବୀରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅଛି; ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖ୍ୟାତି ସଦା ଆପଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି।