ମୁକ୍ତାମଣିଚିତଂ ଚେଦଂ ରମଣୀଯଂ ଵିଭୂଷିତମ୍। ଧରଣ୍ଯାଂ ପତିତଂ ସୌମ୍ଯ କସ୍ଯ ଭଗ୍ନଂ ମହଦ୍ ଧନୁଃ
'ସୌମ୍ୟ, ମୁକ୍ତା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ରମଣୀୟ ଏହି ବଡ଼ ଧନୁ କେଉଁଠି ଭୂମିରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ପଡ଼ିଛି?'
ରାକ୍ଷସାନାମିଦଂ ଵତ୍ସ ସୁରାଣାମଥଵାପି ଵା। ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ ଵୈଦୂର୍ଯଗୁଲିକାଚିତମ୍
'ବତ୍ସ, ଏହା ରାକ୍ଷସମାନେ କିମ୍ବା ଦେବମାନେର ଧନୁ ତ? ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା, ବୈଦୂର୍ୟ ମଣିରେ ଶୋଭିତ।'
ଵିଶୀର୍ଣଂ ପତିତଂ ଭୂମୌ କଵଚଂ କସ୍ଯ କାଞ୍ଚନମ୍। ଛତ୍ରଂ ଶତଶଲାକଂ ଚ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତମ୍
'ସୌମ୍ୟ, ଭୂମିରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ସୁନା କବଚ କେଉଁଠି? ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଶତ ରେଖା ଥିବା ରାଜା ଛତା କେଉଁଠି?'
ଭଗ୍ନଦଣ୍ଡମିଦଂ ସୌମ୍ଯ ଭୂମୌ କସ୍ଯ ନିପାତିତମ୍। କାଞ୍ଚନୋରଶ୍ଛଦାଶ୍ଚେମେ ପିଶାଚଵଦନାଃ ଖରାଃ
'ସୌମ୍ୟ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦଣ୍ଡ କେଉଁଠି? ଏବଂ ଏହି ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ସୁନା ଛାତି ଥିବା ଖରମାନେ—'
ଭୀମରୂପା ମହାକାଯାଃ କସ୍ଯ ଵା ନିହତା ରଣେ। ଦୀପ୍ତପାଵକସଂକାଶୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ସମରଧ୍ଵଜଃ
'ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି, ବଡ଼ ଶରୀର ଥିବା ଏମାନେ କେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛନ୍ତି? ଏବଂ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପତାକା କେଉଁଠି?'
ଅପଵିଦ୍ଧଶ୍ଚ ଭଗ୍ନଶ୍ଚ କସ୍ଯ ସାଙ୍ଗ୍ରାମିକୋ ରଥଃ। ରଥାକ୍ଷମାତ୍ରା ଵିଶିଖାସ୍ତପନୀଯଵିଭୂଷଣାଃ
'ସୌମ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏହି ରଥ କେଉଁଠି? ରଥ ଚକ୍ର ପରି ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ତୀର ମାନେ ବିକିରିତ ଅଛି।'
କସ୍ଯେମେ ନିହତା ବାଣାଃ ପ୍ରକୀର୍ଣା ଘୋରଦର୍ଶନାଃ। ଶରାଵରୌ ଶରୈଃ ପୂର୍ଣୌ ଵିଧ୍ଵସ୍ତୌ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ତୀରଗୁଡ଼ିକ କାହାର, ଏମିତି ଭାବେ ଛିଟିଯାଇଛି? ଦେଖ, ଦୁଇଟି ତରକସ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି ଏବଂ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପ୍ରତୋଦାଭୀଷୁହସ୍ତୋଽଯଂ କସ୍ଯ ଵା ସାରଥିର୍ହତଃ। ପଦଵୀ ପୁରୁଷସ୍ଯୈଷା ଵ୍ଯକ୍ତଂ କସ୍ଯାପି ରକ୍ଷସଃ
ଏହି ଚାଳକ କାହାର, ଯିଏ ହାତରେ ଚାବୁକ ଏବଂ ଅଙ୍କୁଶ ଧରିଥିଲା, ଏବେ ମୃତ? ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପଥ।
ଵୈରଂ ଶତଗୁଣଂ ପଶ୍ଯ ମମ ତୈର୍ଜୀଵିତାନ୍ତକମ୍। ସୁଘୋରହୃଦଯୈଃ ସୌମ୍ଯ ରାକ୍ଷସୈଃ କାମରୂପିଭିଃ
ସୁମଧୁର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ହୃଦୟ ଓ ରୂପ ବଦଳାଇପାରିଥିବା ରାକ୍ଷସ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମୋର ଶତଗୁଣ ବିରୋଧ ଏବେ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି।
ହୃତା ମୃତା ଵା ଵୈଦେହୀ ଭକ୍ଷିତା ଵା ତପସ୍ଵିନୀ। ନ ଧର୍ମସ୍ତ୍ରାଯତେ ସୀତାଂ ହ୍ରିଯମାଣାଂ ମହାଵନେ
ଯଦି ବୈଦେହୀ ହରାଯାଇଛନ୍ତି, ମୃତ ହୋଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଖାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି, ଏହି ମହାବନରେ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ଭକ୍ଷିତାଯାଂ ହି ଵୈଦେହ୍ଯାଂ ହୃତାଯାମପି ଲକ୍ଷ୍ମଣ। କେ ହି ଲୋକେ ପ୍ରିଯଂ କର୍ତୁଂ ଶକ୍ତାଃ ସୌମ୍ଯ ମମେଶ୍ଵରାଃ
ଯଦି ବୈଦେହୀ ଖାଇଦିଆଯାଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ହରାଯାଇଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ସଂସାରରେ, ମଧୁର ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କିଏ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବେ?
କର୍ତାରମପି ଲୋକାନାଂ ଶୂରଂ କରୁଣଵେଦିନମ୍। ଅଜ୍ଞାନାଦଵମନ୍ଯେରନ୍ ସର୍ଵଭୂତାନି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଜ୍ଞାନରେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ବୀର ଏବଂ କରୁଣାମୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କରିପାରନ୍ତି।
ମୃଦୁଂ ଲୋକହିତେ ଯୁକ୍ତଂ ଦାନ୍ତଂ କରୁଣଵେଦିନମ୍। ନିର୍ଵୀର୍ଯ ଇତି ମନ୍ଯନ୍ତେ ନୂନଂ ମାଂ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରାଃ
ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବତାମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ, ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ, କାରଣ ମୁଁ ମୃଦୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଲାଗିଥିବା, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଏବଂ କରୁଣାମୟ।
ମାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ହି ଗୁଣୋ ଦୋଷଃ ସଂଵୃତ୍ତଃ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଅଦ୍ଯୈଵ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ରକ୍ଷସାମଭଵାଯ ଚ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ମୋର ଗୁଣ ଏବେ ଦୋଷରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି; ଆଜି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ବିନାଶ ହେବ।
ସଂହୃତ୍ଯୈଵ ଶଶିଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଂ ମହାନ୍ ସୂର୍ଯ ଇଵୋଦିତଃ। ସଂହୃତ୍ଯୈଵ ଗୁଣାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମମ ତେଜଃ ପ୍ରକାଶତେ
ଯେପରି ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକକୁ ହଟାଇଦିଏ, ସେପରି ମୋର ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଦମନ କରି, ମୋର ପ୍ରଭା ଚମକିଉଠିବ।
ନୈଵ ଯକ୍ଷା ନ ଗନ୍ଧର୍ଵା ନ ପିଶାଚା ନ ରାକ୍ଷସାଃ। କିଂନରା ଵା ମନୁଷ୍ଯା ଵା ସୁଖଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, କିମ୍ନର କିମ୍ବା ମଣିଷ, କେହି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଇବେ ନାହିଁ।
ମମାସ୍ତ୍ରବାଣସମ୍ପୂର୍ଣମାକାଶଂ ପଶ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଅସମ୍ପାତଂ କରିଷ୍ଯାମି ହ୍ଯଦ୍ଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଚାରିଣାମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଦେଖ, ଆକାଶ ମୋର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଆଜି ମୁଁ ଏହାକୁ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ଚରାଚର ପାଇଁ ଅପରିଚଳନୀୟ କରିଦେବି।
ସଂନିରୁଦ୍ଧଗ୍ରହଗଣମାଵାରିତନିଶାକରମ୍। ଵିପ୍ରଣଷ୍ଟାନଲମରୁଦ୍ଭାସ୍କରଦ୍ଯୁତିସଂଵୃତମ୍
ଗ୍ରହମାନେ ଅଟକାଇଦିଆଯିବେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଆଡକୁ ଯିବେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ହୋଇଯିବେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଢାକିଯିବ।
ଵିନିର୍ମଥିତଶୈଲାଗ୍ରଂ ଶୁଷ୍ଯମାଣଜଲାଶଯମ୍। ଧ୍ଵସ୍ତଦ୍ରୁମଲତାଗୁଲ୍ମଂ ଵିପ୍ରଣାଶିତସାଗରମ୍
ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଯିବ, ଜଳାଶୟ ଶୁଷ୍କ ହେବ, ଗଛ, ଲତା ଓ ଝାଡ଼ି ଧ୍ୱଂସ ହେବ, ସାଗର ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଉଥିବ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ତୁ କରିଷ୍ଯାମି ସଂଯୁକ୍ତଂ କାଲକର୍ମଣା। ନ ତେ କୁଶଲିନୀଂ ସୀତାଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ମମେଶ୍ଵରାଃ
ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ କାଳର ଶକ୍ତି ସହିତ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ଦେବମାନେ ମୋତେ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ଅସ୍ମିନ୍ ମୁହୂର୍ତେ ସୌମିତ୍ରେ ମମ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଵିକ୍ରମମ୍। ନାକାଶମୁତ୍ପତିଷ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵଭୂତାନି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସୌମିତ୍ରି, ସେମାନେ ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବେ; କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆକାଶକୁ ଚାଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସମାକୁଲମମର୍ଯାଦଂ ଜଗତ୍ ପଶ୍ଯାଦ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଆକର୍ଣପୂର୍ଣୈରିଷୁଭିର୍ଜୀଵଲୋକଦୁରାଵରୈଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆଜି ଦେଖ, ସମସ୍ତ ଜଗତ କିପରି ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନିୟମିତ ହେଉଛି, ଏବଂ ଜୀବମାନେ ଯାହାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେପରି ତୀରରେ ଭିନ୍ନ ହେଉଛି।
କରିଷ୍ଯେ ମୈଥିଲୀହେତୋରପିଶାଚମରାକ୍ଷସମ୍। ମମ ରୋଷପ୍ରଯୁକ୍ତାନାଂ ଵିଶିଖାନାଂ ବଲଂ ସୁରାଃ
ମୈଥିଳୀଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ପିଶାଚ ଓ ରାକ୍ଷସମାନୋ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋର କ୍ରୋଧର ତୀରର ଶକ୍ତି ଦେଖିବେ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଦ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତାନାମମର୍ଷାଦ୍ ଦୂରଗାମିନାମ୍। ନୈଵ ଦେଵା ନ ଦୈତେଯା ନ ପିଶାଚା ନ ରାକ୍ଷସାଃ
ଆଜି ଦେବତାମାନେ ଦେଖିବେ, କିପରି ମୋର କ୍ରୋଧରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଦୂରଗାମୀ ବାଣ ଉଡ଼ିଯାଉଛି; ଏବଂ ଦେବ, ଦାନବ, ପିଶାଚ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ, କେହି ମଧ୍ୟ...
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମମ କ୍ରୋଧାତ୍ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵିପ୍ରଣାଶିତେ। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷାଣାଂ ଲୋକା ଯେ ରକ୍ଷସାମପି
ମୋର କ୍ରୋଧରେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ ହେବ, ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେଉଁ ସବୁ ଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବେ।
ବହୁଧା ନିପତିଷ୍ଯନ୍ତି ବାଣୌଘୈଃ ଶକଲୀକୃତାଃ। ନିର୍ମର୍ଯାଦାନିମାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ କରିଷ୍ଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ସାଯକୈଃ
ମୋର ଅନେକ ତୀରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯିବ। ଆଜି ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ମୋର ତୀରରେ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି।
ହୃତାଂ ମୃତାଂ ଵା ସୌମିତ୍ରେ ନ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ମମେଶ୍ଵରାଃ। ତଥାରୂପାଂ ହି ଵୈଦେହୀଂ ନ ଦାସ୍ଯନ୍ତି ଯଦି ପ୍ରିଯାମ୍
ସୌମିତ୍ରୀ, ଯଦି ମୋ ପ୍ରିୟା ବୈଦେହୀ ଚୋରି ହୋଇଥିବା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ବେଳେ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ସୀତାକୁ ମୋତେ ଫେରାଇ ଦେବେନାହିଁ—
ନାଶଯାମି ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍। ଯାଵଦ୍ ଦର୍ଶନମସ୍ଯା ଵୈ ତାପଯାମି ଚ ସାଯକୈଃ
ତେବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ତିନି ଲୋକ ଓ ଚଳାଚଳ ସବୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ତୀରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ରଖିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ସ୍ଫୁରମାଣୋଷ୍ଠସମ୍ପୁଟଃ। ଵଲ୍କଲାଜିନମାବଦ୍ଧ୍ଯ ଜଟାଭାରମବନ୍ଧଯତ୍
ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହେଲା, ଓଠ ଫୁଲିଉଠିଲା, ସେ ବାକ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ଜଟା ଗୁଞ୍ଜି ନେଲେ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ତଥାଭୂତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ତ୍ରିପୁରଂ ଜଘ୍ନୁଷଃ ପୂର୍ଵଂ ରୁଦ୍ରସ୍ଯେଵ ବଭୌ ତନୁଃ
ଏପରି କ୍ରୋଧିତ ଓ ଧୀର ରାମଙ୍କ ଦେହ, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ରୁଦ୍ର ତ୍ରିପୁରାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।